Maymunlar ve Para
 

En çok satan kitaplar listesinde haftalarca birinci sırada yer alan Freakonomics kitabının yazarı Steven Levitt, yaklaşık bir yıl önce New *York Times'da, Yale Üniversitesinde yapılan çok ilginç bir araştırma hakkında ses getiren bir yazı yazdı. Yazının ve araştırmanın ilginç olmasının nedeni, bu araştırma para ve maymunlarla ilgili olmasi.


Keith Chen, Yale Üniversitesinde ekonomi bölümünde görev yapan bir profesör.
Keith Chen'in araştırması;

Maymunlara, para kullanmayı öğretmek ve bunun sayesinde topladığı bilgileri, bizlerin yani insanların, para ile olan ilişkisini karsılaştırıp, çeşitli sonuçlar çıkarmak. Araştırma, Yale
Üniversitesinin maymun laboratuarında başlıyor.

Bu laboratuarda 7 adet capuchin maymunları, bir ana ve birçok küçük deney kafeslerinde, para
kullanmayı öğreniyorlar. Para olarak, gümüş renkli, somun kullanılıyor. Süreç gayet basit. Ana kafesten bir maymun alınıp, deney kafesine koyuluyor. Bu maymuna para adını verdikleri somun veriliyor. Maymun öncellikle bu somunu kokluyor, ağzına götürüyor. Bu aşamada bir tepsi içinde çeşitli yiyecekler getiriliyor: elma, üzüm ve jell-o. Amaç, bu 7 maymunun her
birinin sevdiği yiyecek türünü bulmak ve bu yiyeceği elde etmek için parayı kullanmalarını sağlamak. Deney kafesindeki maymun elmayı seçiyor. Araştırmacılar, maymuna elmayı vermeden önce, elinden parayı alıp, maymuna yiyeceği veriyorlar.

Bu süreç haftalarca sürüyor ve maymunlar birkaç hafta sonra, ellerindeki somunun yani paranın gücünü anlamaya başlıyorlar. Maymunlar paranın kullanımını; araştırmacılar, en çok tercih edilen yiyeceği *öğrendikten sonra, yeni bir süreç başlıyor: fiyatlandırma. Bu yeni süreçteki amaç, maymunların, biz insanlar gibi rasyonel kararlar verip vermediğini bulabilmek. Böylece araştırmacılar, birçok maymunun tercihi olan jell-o'nun fiyatını iki somun, elmanın fiyatını yarım somun ve üzümün fiyatını ise bir somun yapıyorlar.

Buldukları sonuç ise gerçekten ilginç. Maymunlar, deney sırasında, biz insanlar gibi para harcama konusunda çoğu zaman rasyonel davranıyorlar. Parasını, en çok yiyecek alabileceği şekilde harcamaya başlıyorlar. Maymunlar, 1 somun verip, 2 dilim elma almayı, fiyatı 2
somun olan bir adet jell-o'ya tercih etmeye başlıyor.

Buraya kadar her şey güzel! Günlerden bir gün, yine ana kafesten, deney kafesine alınan maymun, deney kafesindeki bir tepsi içinde bulunan 12 somunu *görüp, aniden çılgına dönüyor. Paraların bulunduğu tepsiyi kapıp, ana kafese *fırlatıyor ve kendisini de ana kafese atıyor. Ana kafesteki bütün maymunlar bir anda gökten para yağdığını görüp, yere düşen paraları
kapışmaya başlıyorlar. Levitt, bunu yazısında maymun tarihinde gerçeklesen ilk "banka soygunu"(maymunun tepsiyi çalması) ve "hapishane kaçışı" (maymunun deney kafesinden, ana kafese kaçışı) olarak tanımlıyor.

Bütün bu kaos içinde araştırmacılar, ana kafesteki maymunlardan parayı geri almaya çalışıyor. Olay biraz yatıştığı bir anda Keith Chen, hiç görmemeyi tercih ettiğini söylediği bir olaya şahit oluyor: Erkek maymunlardan biri, dişi maymunlardan birine yaklaşıp, ona elinde bulunan somunlardan birini veriyor ve bunun karşılığında dişi maymun, erkek maymunun seks teklifini
kabul ediyor! İşin ilginç yanı bu iki maymunun "işi" bittikten sonra, dişi maymun "kazandığı" parayı araştırmacıya getirip, bununla üzüm almaya çalışıyor. Chen, bu olayı maymun tarihindeki ilk "fuhuş" olarak tanımlıyor.

Üniversitenin araştırma etik bölümü, maymunlar üzerinde yapılan para araştırmasının, maymunların yaşam koşulunu, değerlerini ve gündelik yaşamlarını tamamen değiştirdiği ve zedelediği gerekçesiyle, araştırmayı iptal edip, maymunlara para verilmesini yasaklıyor. .

Bu yazı e-posta yolu ile vartor'dan gelmiş. Çok ilginç bir araştırma. Gülmeli mi ağlamalı mı
karar veremedim; yardım edin *:roll:

Re: Maymunlar ve Para
 

Sonuç itibariyle, insan ve maymun arasındaki evrimsel gelişme ortaya konmuş oluyor. Ben frodo'yu tanırım, sırf eğlencelik olarak bu yazıyı sitesine alacak bir adam değildir. Kesin vardır bir bildiği. Yalnız sevgili frodo,

Köpeklere de araba kullanmasını öğretiyorlar, ne dersin var mı bizim bu hayvanlarla da bir akrabalığımız? Ayılar da Sulukule romanları gibi göbek atıyor, al sana bir akraba daha...

Sevgili FRodo, salt klasik koşullanmaya dayanan (Bkz Pavlov ve köpek örneği) bir durumu, (eğer öyleyse) evrimci tezlerine dayanak yapman beni şaşırttı,

Yok bunu sadece eğlence amaçlı yapmışsan, pardon yanlış anlamışım o zaman.

Selamlar

Re: Maymunlar ve Para
 

Bu calismayi biliyorum, ben de cok ilginc bulmustum. Ama anlatilan hayvan aleminin ilk banka hirsizligi ya da fuhus olaylari arastirmanin biraz magazinel ve sansasyonel boyutlari. Bahsedilen olaylar calisma boyunca ender gorulen olaylar dolayisiyla bilimselligi tartismali. Zaten atifta bulundugun Levitt, Freakenomics kitabının yazarı ve biraz magazinel bir insan.

Re: Maymunlar ve Para
 

Hayvanların zekası olduğuna ve düşünebildiklerine inanıyorum.
Benim bir köpeğim vardı rol yapardı ,tiyatro oynardı.Beni kandırırdı.

Re: Maymunlar ve Para
 

Evrimin böyle basit delillere ihtiyacı yoktur sn.schopenheaur. Ama bu yazıyı ilginç bulma nedenim
para idi.

Hoşgeldin osmanduran. Kısa ve güzel değerlendirmen için teşekkürler.

Tüm hayvanların yaşamlarını idame ettirmeye yarayacak kadar, hatta bazılarının bizi şaşırtacak bir zekaya sahip olduklarını düşünüyorum bende sevgili aydoe.

Re: Maymunlar ve Para
 

Red Kit barın ahırına Düldül'ü bırakıyor, züppe atlar Düldül'e biz çok akıllıyız sahibimiz bir ıslık çaldımı hemen bizi çağırdığını anlar yanına koşarız diyorlar.

Düldül ıslık çalıyor, Red Kit hemen geliyor, bezgin bir sesle "gene ne var Düldül" diyor.

Selamlar.

Birde Dalton kardeşlerin aranıyor ilanları çok güzeldi.

Resimler ve altlarındaki yazılar.

Joe Dalton * * * Jack Dalton * * * *William Dalton * * * * * * * Avarel
*Aranıyor * * * * * * Aranıyor * * * * *Bulunsada olur * * * * * * * Aranmıyor
*10,000$ * * * * * * * 5,000$ * * * * * *bulunmasada

Selamlar.

Re: Maymunlar ve Para
 

Geçenlerde N.G de bir karganın ceviz kırma formülünü izlemiştim. Karga kıramadığı cevizi
taşıtların yoluna atıyor. Ama bir problemle karşılaşıyor. Arabalara kırdırdığı cevizleri arabalar
yüzünden alamıyor. Bunun üzerine dahiyane bir çözüm bulup cevizleri yaya geçidinin bulunduğu yere bırakıyor. Taşıt trafiği kesilince aşağıya inip afiyetle cevizini yiyor.

Bu da youtube görüntüleri:

http://www.youtube.com/watch?v=vLKWuPdupjI

Re: Maymunlar ve Para
 

Şimdi biz kargalardan mı geliyoruz frodo? Evrimleştik ve kanatlarımız kollarımız mı oldu.
Peki beyazlar alakargadan, zenciler kara kargadan mı yani, çok basite kaçmışsınız. Cık, cık, cık.

Re: Maymunlar ve Para
 

Nereden geldigimiz muhim degil, nerede oldugumuz muhim.
Yukardaki deneyden cikardigim sonuc, para icad edilmese biz maymun kalacaktik. :lol: Eskiden kufur ederdim parayi icad edene, simdi "insanligimizi" ona borclu oldugumuzu anladim.
Sartlandirma baska sey, parayi kullanmayi ogrenmek baska. Notekim hala insanlar arasinda parayi iyi kullanmasini bilenler digerlerine ustunluk kurabiliyor, alt tarafi bir kagit parcasi oldugunu bildigimiz halde, hepimiz boyun egmiyor muyuz bu sartlandirmaya...

Re: Maymunlar ve Para
 

Cumhuriyettede çıkmıştı bu yazı. Harika deney.

Re: Maymunlar ve Para
 

Saygideger arkadaslar;

Geldik en onemli konuya, hayvan ile insanoglunu-ozellikle maymunu-ayiran ana ozellik veya ozellikler nedir? "insan dusunen hayvandir"tezi curutuldugune gore.

Saygilarimla;
evrensel-insan

İnsanların bir kısmı nedense fizik bilimine veya felsefeye gösterdikleri saygıyı, evrimi acıklamaya yönelik fikir ve deneylere göstermiyorlar.

Maymunların doğal ortamdaki davranışlarında da bu deneydekine benzer şeyler görülmüş şöyle ki burada dişi maymun para karşılığı cinsel ilişkiye girmiş bilimsel bir makalede ise doğal ortamda dişilerin bunu tüylerinin arasındaki böcekleri ve parazitleri temizleterek yapabildiğini okumuştum. Bir de emniyette iken kendinden güçlü hayvanlarla alay etmeleri var bu maymunların bir belgeselde maymun ağacın dalından sarkıp aşağıdaki kaplanın kafasına vuruyor sonra tekrar fırlıyor yukarı kaplan kızıyor ağacın altında bekliyor maymunu haklamak için ara ara maymun aşağı eğildikçe ya da kafasına vurdukça zıplıyor onu haklasın diye ama ne mümkün maymun yukarı öyle bir sıçrıyor ki tabii leopar olsa canına okur ama kaplan leopar gibi ağaca tırmanamadığından pes edip gidiyor. Yalnız bu maymun kaplanla alay etsin onu kızdırsın diye resmen hayatını tehlikeye atıyor. Bu ne biçim iş yahu... Canını tehlikeye atıyor hem de sırf kaplanla alay edip eğlensin diye:eek:

YAHİNDİSTANDA hindistan cevizi maymunlar topluyorb u becerileri hem ilgimi çekmiş hmde güldürmüştü
hattabazı şeyleri zorçöğrenen birkaç arkadaşımı hindistana göndermeyi düşünüyorum:)
umarım i cazet alıp dönerler

Bu tezi bu makale ile değil bunun gibi bin makale ile bile çürütemezsin evrensel-insan, Çünkü ömrün vefa etmez. Alınganlık yapma sakın neden dersen; bu maymunlar da bir kac milyon yıl sonra bir mea olabilirler:)

İflah olmaz artık bu maymunlar, yakında banka soygunuda yaparlar aldılar paranın kokusunu:D

Saygideger meaculpa;

"Insanoglu dusunen hayvandir" cumlesi artik tarihe karismis, hayvaninda dusunebildigi ispatlanmistir. Durum boyle iken, insanoglunu hayvandan ayiran hangi ozellik kalmistir?, varmi dir boyle bir ozellik? Varsa nedir?

Biz istersen gene insani, insanOGLUndan ayiran ozellikte yogunlasalim, ne dersin?

Saygilarimla;
evrensel-insan

Sevgili evrensel-insan: İkimizde aradaki farkı biliyoruz.

Maymunlara uygulanan bu deneyi şartlandırma ilkesi içinde de değerlendirebiliriz. Para, maymun için yiyecekleri simgeleyen bir şartlandırılmada özne seçilmiştir. Sirklerde de hemen hemen aynı yöntemler kullanılır. Çünkü bunlar deneyde de belirtilmiş oldugu gibi birer öğretme sürecidir.

İnsanı insanoğlundan ayıran özellik de, akıl ve bilincin ne kadar tekamül ettiği ile paraleldir. Bu özellikler etrafında yogunlaşmak mümkündür. Elbette bu aşamada da binlerce parametre söz konusudur. Çünkü insan en karmaşık yapıda olan canlıdır. Hele günümüz koşulları ile bir analiz yapabilmek için insanın toplumsal bir varlık oldugu gerceginide es geçemeyiz. Bir davranış şeklinin nedenini anlamak ve öteki insanlarla kıyas yapmak için nedensellik ilkesi öncelikle göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenlede tek bir pencere acarak insanı tanımlamak mümkün değildir. Akıl, kendi içerisinde binlerce dünya kurup, yıkabilecek bir yetiye sahipken biz nasıl olur da tek bir soluk da bu ayrımı yapalım. İşin içine sosyoloji, psikoloji, coğrafya ve ekonomik şartlar dahil edilmeden düze çıkmak ise kendi içerisinde nesnel bir tutum olmaz. Bu nedenle de sen bana hangi insanla , hangi insanı kıyaslayacagını ve de nedensellik verilerini sunman lazım ki ben de nesnel bir degerlendirme yapabileyim.

Saygideger meaculpa;

Senin yazini okuduktan sonra aklima geldi. Yine senin baslik actigin, tarih bolumundeki "kadinin tarihsel yenilgisi" bolumunde ben insanoglunun, hayvandan nasil bir tecrube edindigini yazmistim. Orada yazdiklarim, hayvan-insanoglu bagi acisindan gecerlidir. Asagida linkini veriyorum. Istersen aradigin nesnel sartlari orada bulabilirsin.

Insana gelince-ki dusuncesi insandan bahsediyorum-bana gore henuz mevcut degil ve ben temeli oldukca da olmayacak.

http://www.turandursun.com/forumlar/...ead.php?t=6005

Saygilarimla;
evrensel-insan

İnsanla hayvanı ayıran özellik insanın bilince ve iradeye sahip olmasıdır. Hayvanlar nefisleri için yaşarlar, insan ne için yaşayacağını kendisi seçer. Yani hayvanın seçme şansı yoktur; nefsi neyi uygun görürse onu yapar. Deneyi doğru kabul edip maymunların gerçekten "paranın alışveriş değerini" anladığını kabul edelim bir an. Fakat bir insan elindeki parayı aç birini doyurmak için kullanabileceği gibi silah alıp adam öldürmek için de kullanabilir. Oysa maymun "parasını" yemek için ya da fuhuş için yani içgüdüleri-nefsi neyi isterse onun için kullanıyor. Yani hayvanda iyilik, kötülük, vicdan gibi algılar ve bunlar arasında seçim yapabilecek irade yok.

Tabii bazı insanların da maymunlardan geri kalır yanı olmadığını not etmek isterim.

Saygideger kandahar;

Dediklerinize katiliyorumda, keske yasamdan ogrenilen bu irade ve bilinc insan degerli, insani icerikli olsa!

Ayrimcilik icin, insanoglunun gucunu asan spekulasyonlar ve varsayimlar icin kullanilmasa!

Saygilarimla;
evrensel-insan

Teşekkür ederim. Fakat siz ve pek çok Ateist neden kötüleri referans gösterip İslam'a kızıyorsunuz ki? Pekçok kişide gördüğüm yaklaşım bu. Bazen beni bile çileden çıkaran Müslümanlar oluyor. Hatta bunlardan bolca var. Fakat bu beni de onlardan biri yapmaz ki. Benim bildiğim İslam insan ve iyilik içerikli. Ayrımcılık değil. Ayrımcılığı yaratan insanların kendi önyargıları ve iç güdüleri. Bilakis İslam nefis terbiyesini verir; ki insanın nefsinden gelen örnek veriyorum; sürü halinde yaşama/koruma içgüdüsü ve beraberinde getirdiği xenofobi vb. güdüleri yenmesi mümkün olsun. Öncelik iyi insan olabilmektir. Namaz kılmak, oruç tutmak değil. Bunlar kendini eğitmek için vesiledir.

Saygideger kandahar;

Ben ne ateistim, ne de teist. Herhangibirinden olmaya da ihtiyac duymuyorum.

Herhangibir taraftan olmadigim icinde, ateistin de, teistinde inancina saygi duyarim.Oyuzden yazimda da zaten herhangibir "islama kizis" yok.

Saygilarimla;
evrensel-insan

sevgili evrensel ben zaten senin hnagikulvrda olsuğunu anlamak imkansız
dostbaşa düşmanayağa bakrmış senin nereye bsaktığınise mechul

Saygideger ozgur_beyin;

Hersey bir bakis acisi urunudur. Iceriden baktigin surece ve notr bakamadigin surece, benim dusuncelerimi algilaman zordur.

Ben , maalesef alisilagelmis bakis acisiyla yazilarimi yazmiyorum.Oyuzden, benim baktigim yeri"mechul" karsilamani, yadirgamiyorum.

Saygilarimla;
evrensel-insan

sayın frodo, astığınız bu makaleyi affınıza sığınarak. vede, yararlı olacağını düşünerek alıntı yapmak iştiyorum. karşı çıkmayacağınızdan eminim. sevgiler teşekkürler.imzanızıda sitede uzun süre kendim kullanmıştım. ben yazdım. sizin kullanmanıza çok sevindim.

Sevgili mitc yazı bana ait değil. Sanırım vartor tarafından bana e-posta olarak
gönderilmişti. Doğal olarak anonimdir.

İmzamı bu siteye üye olduğumdan beri kullanırım. Aslen bir latin atasözüdür;
"Nihil humanum mihi alienum est."

özür dilerim aynısını bende yazıp kullanmıştım,hoş tesadüf, birkat daha sevindim.
yazıyı astım teşekkür ederim.

Deli deliyi gorunce, degnegini saklar misali..
Ilginc bir calismaymis dogrusu:) Zeki canlilar.

Sanat, tarım, dil, soykırım, zararlı madde bağımlılığı.