Bölüm III: İslam Öncesi (El Cahiliye) Araplarında "Allah"

[ALKA]

İslam öncesinin Arap şairlerinin şiirlerinde "Allah" sözcüğünü bolca bulabilmekteyiz.

Miladın 604. yılında, yani Peygamberin peygamberliğinden 7 yıl önce öldüğü bilinen Nabiğae'z- Zubvani'nin şiirlerinden:



Anlamı:
Ant içtim, artık sende bir kuşku bırakmamış olmalıyım. "Allah" (adına ant içmenin) ötesinde başvurulabilecek bir yol kalmıyor.



Anlamı:
Öldüğüm zaman nice sevinen olur. Ve nice "-Allah için iyiliği olan adamdı iyiliği karşısına çıksın! " diyen.



Anlamı:
Cömertlik ve şaşmaz sağduyu gibi öyle özellikleri vardır ki onların" Allah onlardan başkalarına vermemiştir.

Bilgelik dolu kitapları (İncil), "ilah" ın kendinden gelmedir. Dinleri de sağlam. Öbür dünyaya ilişkin geleceklerinden başka umut bağladıkları bir şey yoktur.

Halife Ömer'in bu şairi, "en üstün şair (eş'aru'n-nas)" diye nitelediği aktarılır. (Bkz. Hesenu's-Sendûbi, Şerhu Divani İmriü'1 Kays, Ah-baru'l-Merakıse ve Ahbaru'n-Nevabiği ve Âsaruhum, Mısır, s. 386. Şiirler için de aynı kitapta bkz. s. 386,389,395.)

Ümmeyyetü'bni Ebi's, Sait'in (ölm. 630 ?) şiirlerinden.:



Anlamı:
Kıyamet günü, "Allah" katında, "Hanif Dini"nden başka tüm dinler yalandır. Ebu'l-Ferec El Isbihani, Eğani, c. 3., s. 180.)

"Hanif'in anlamı tartışıla gelmiştir. (Bkz. "Hanif.) Müslüman yorumcular, "Hak'a, Tek Tanrı'ya doğruya yönelen", "Haniflik Dini"ne, ("e'd-Dinu'1-Hanefiyyeti") de sonradan "İslam" anlamını verirler. Ümeyye, 'Tek Tanrı inancının taşıdıkları aktarılagelen "hanif"lerdendir. İslam Peygamberinin gelmesinden önce kendisine peygamberliğin verileceğini umduğunu, ama bu olmayınca kıskanıp İslam'a ve Peygamberlerine düşman olduğu ileri sürülür. Müslümanlar kesiminde "Aduvvul-lah" yani "Tanrı düşmanı" diye nitelenir. (Bkz.Ebu'1-Ferec İsbihani, Eğani aynı yer.)



Anlamı:
Gecelediğimiz ve sabahladığımız her yerde ve her zaman, "Allah"a "hamd" olsun. Sabahımızı da, gecelememizi de "hayr" eyle "ya Rabbi"! Tüm ufukları "saltanat"ıyla kaplamış olan "Hanifliğin Rabbi'nin "hazine"leri tükenmez. (Ebu'l-Ferec, Eğani, c. 3. s. 183.)



Anlamı:
O "Allah"tır yaratıkların Yaratıcısı. "Halk"ın tümü kendi istekleriyle "O'nun" cariyeleri ve köleleri olmuşlardır. (Dr. Toshihiko Izutsu, Kur'an'da Allah ve İnsan. çev. Doç. Dr. Süleyman Ateş, s. 110.)



Anlamı:
Tüm insanlar, "Allah"ın sunileridirler (halkları). O'dur egemen yeryüzünde. Ve yazgı yazan... (Toshihiko aynı kitap, aynı s.)

"Yedi Askı" ("el muailekatu's.-Seb'a") şairlerinden kimine göre İslam dönemine kavuştuğu halde (ileri sürülen ölm. tarihi: 627) müslüman olmayan, kimine göre Müslümanlık'tan kısa bir süre önce ölen (Bkz. Dr. Şevki Dayf, El Asru'l-Cahili, s. 302.) Zübeyr İbn Ebi Sülma'nın şiirlerinden:



Anlamı:
İçinizde olanı sakın ha, "Allah'tan" gizlemeye çabalamayın. Gizli kalsın diye çaba göstermeyin. Ne denli gizlenirse gizlensin; "Allah onu bilir" Cezası ertelenir; bir "kitap"a konur; "hesap günü"ne (Kıyamete) biriktirilir, ya da ivedilik gösterilip öç alınır. (Bkz. Zevzeni, Şerhu Mual-lekati's-Seb', Beyrut, s. 81; Dr. Şevki Dayf, El Asru'l-Cahili, Mısır, s. 303; Dr Toshihiko Izutsu, a.g.k., s. 84.)

Yine "Yedi Askı" şiirlerinden ve tümünün başında gelen ünlü İmri-ü'1-Kays'ın (ölm. 540.) şiirlerinden: "Yedi Askı'da yer alan şiirlerinden iki dize:



Anlamı:
Sevgili diyor ki "Allah'a, ant içerek söylerim: Seni uzaklaştırmak için başvurabileceğim bir yol yok. (Aşk yüzünden sende yerleşmiş) Şaşkınlığın, körlüğün de senden ayrılacağı yok." (Zevzeni, a.g.k., s. 18.)
Başka şiirlerinden: