TANRI KAVRAMLARI ÇAĞLAR BOYUNCA NASIL GELİŞTİ

[vartor]

Aşağıdaki *makale * * * *http://www.religioustolerance.org/god_devel.htm * * *linkinde *yer *almaktadır.
Bu *site *kendilerine *‘Ontario *Consultants *on *Religious *Tolerance’ *(OCTR) *adını *takan *5 *kişi *tarafından *kurulmuş, *yürütülmektedir. *Bu *beş *kişinin *inançları *şöyledir: *1 *Hıristiyan, *1 *Ateist, *1 *Agnostik, *1 *Wicca’lı, *1 *Budist. *Bütün *makalelerini *tarafsız *olması *için *çeşitli *görüşte *kişilwere *denetlettiklerini, *dolayısıyla *kelimeler *üzerinde *durduklarını, *hassas *olmaya *çalıştıklarını *belirtmişler.



TANRI *KAVRAMLARI *ÇAĞLAR *BOYUNCA *NASIL *GELİŞTİ


Başlangıç *hakkında *inançlar *dizisi:

David *Barret *ve *diğerleri, *"World *Christian *Encyclopedia: *A *comparative *survey *of *churches *and *religions *- *AD *30 *to *2200" *nin *editörlerine *göre, *başlıca *19 *tane *dünya *dini *vardır. *Bunlar, *çok *sayıda *küçük *olanları *dışında, *270 *tane *geniş *inanç *grubuna *bölünmüştür.15 *

Bu *inanç *gruplarının *çoğunun *evrenin *ortaya *çıkışı *hakkında *yazılı *veya *sözlü *bir *göreneği *bulunur. *Örneğin, *Yahudiliği *alalım. *Yahudiler *evrenin *kökeni *hakkındaki *öğretilerini *tarihsel *olarak *İbrani *el *yazmalarındaki *"Yaratılış *Kitabı" *(Book *of *Genesis) *üzerine *oturtmuşlardır. *Bu *kitaptaki *yaratılış *öyküleri, *Tanrının *dünya, *güneş, *ay, *yıldızlar, *kara, *deniz, *bitkiler, *balıklar *ve *diğer *türleri *10.000 *yıldan *daha *az *bir *süre *önce *nasıl *yarattığını *tanımlamak *üzere *göreneksel *olarak *yorumlanmıştır. *Yaratılıştaki *diğer *öyküler, *dünya *boyutunda *bir *selin *etkilerini *ve *dil *çeşitliliğinin *kökenlerini *tanımlarlar. *İbrani *yazmalarındaki *diğer *kitaplar *da *Yahudi *dininin *kökenini *ve *medeni *yasayı *tanımlarlar.

Bütün *dünyadaki *binlerce *inanç *grubu *arasında *evrenin *kökeni, *din, *ahlak *ve *hukuk *yasaları *vb *hakkında *olasılıkla *500 *civarında *başka *öykü *vardır. *Böyle *bir *inanç *dizini *ile *ilgilenmek *bu *makalenin *kapsamı *dışında *kalır. *Tersine, *bazı *dinsel *tarihçilerce *geliştirilmiş *tek *bir *inanç *sistemi *tanımlayacağız. * Bunların *inançlarının *Yahudilik, *Hıristiyanlık, *İslamiyet *veya *başka *dinlerin *öğretileri *ile *az *sayıda *benzerliği *vardır.

Türümüzün *ilk *gelişimi *:

Dinin *başlangıçları, *türümüzün *ilk *üyesi, *Homo *Sapienlere *yol *açmış *olabilir. *Neandertallerin *ölülerini *saygılı *bir *şekilde *ayinle *gömmeleri, *onların *bir *şekilde *ölümden *sonra *yaşam *sezinlediklerini *göstermektedir. *Bunu *bir *doğaüstü *kavrama *oturtmuş *olabilirler. *

Pek *çok *bilim *adamı *(ama *pek *çok *yaratışçı *bunu *yadsır), *Homo *Sapien *atalarımızın *ön-insandan *gelişmiş *insanlığa *bir *takım *değişmeler *sonrasında *geçtiğine *inanırlar. *Bu *bizim *uzak *atalarımızı *bütün *diğer *hayvan *türlerinden *ayırmıştır. *Bir *noktada *insanlar;

- *Tam *gelişmiş *bilinç *kazandılar.
- *Ahlak *duyusu *geliştirdiler.
- *Diğer *herhangi *türden *çok *daha *ileri *bir *topluluk *ruhu *geliştirdiler.
- *Yine *diğer *türlerin *elde *ettiğinden *çok *daha *ileri *bir *kusursuz *iletişim *yöntemi *geliştirdiler.
- *Yaşam *sürelerinin *sınırlı *doğasının *ve *kendi *kaçınılmaz *ölümlerinin *farkına *vardılar.
- *Çok *farklı *iç *yapıda *büyük *bir *beyin *geliştirdiler. *Bu *soyut *düşünmeyi *kolaylaştırdı. *Ne *yazık *ki *beyinin *boyutu, *hem *kadın *hem *de *embriyon *için *doğumu *çok *daha *zor *ve *tehlikeli *kılmıştır.

Çoğu *paleontoloji *ve *antropoloji *bilginine *göre *bu *yetenek *ve *bilgi *ile *tam *gelişmiş *insanlar, *elli *bin *ila *yüz *bin *yıl *önce *ortaya *çıktı.

Çoğu *Kuzey *Amerikalı *evrim *teorisini *yadsıyarak *Genesis'e *- *Tevrat'ın *ilk *kitabı *ve *İncil- *üzerine *temel *alınmış *olan *yaratılış *bilimine *inanırlar. * Dünyanın *ve *bütün *hayvan *türlerinin *tam *şekli *ile *Tanrı *tarafından *M.Ö. *4000 *ila *8000 *arasında *yaratıldığına *inanırlar. *Bu *iki *teoriyi, *evrim *ve *yaratılış, *destekleyenlerin *insanların *gelişme *safhasındaki *bazı *ortak *kanıları *paylaşmaları *gözlemeye *değer; *yani,

- *Ahlak *duyusunun *gelişmesi.
- *Kendi *ölümünün *farkına *varma.
- *Acılı *ve *tehlikeli *doğum.

Yaratılış *Kitabının *(Book *of *Genesis) *ilk *birkaç *bölümlü *Tanrının *Ademi *nasıl *çamurdan *yarattığını *anlatır. *Bu *esnada *hayvanlar *aleminden *tamamen *farklılaşmamış *görünmektedir. *Gerçekten, *İncil'deki *en *garip *pasajlardan *birinde *Tanrı *ona *diğer *hayvan *türlerinden *bir *eş *bulmak *için *başarısızca *uğraşmıştır. *Tanrı *Havva'yı *da *bu *noktada *yaratmıştır. *Her *ikisi *de *ön-insan *olarak *tanımlanabilir. *Ahlak *duyuları, *iyi *ve *kötü *anlayışları *yoktu; *böylece *bugün *sahip *olduğumuz *belli *nitelikleri *noksandı. *

Görünen *o *ki *tanrı, *çiftin *bu *ön-insan, *masum, *kısmen *gelişmiş *durumda *kalmalarını *istemiştir. *Genesis *2:17'de *onlara *iyi *ve *kötü *bilgisi *ağacının *yemişlerini *yememelerini *emreder *ve *yedikleri *takdirde *ölümle *tehdit *eder. *Yemişi *her *nasılsa *yemişler *ve *tahminen *bu *noktada *tamamen *insan *olmuşlardır:

- *İyi *ve *kötü *arasındaki *farkı *tanıma *yeteneği.
- *Ahlaki *bir *sezgi *geliştirme *yeteneği.
- *Kendi *kişisel *ölümlerinin *kaçınılmazlığının *ayırtında *olma.

Tanrı *Havva'ya *"pişmanlık *içinde *çocuklar *doğuracaksın" *diyerek *çifti *lanetlemişti.

Tamamen *insan *olmanın *sorunları:

Paul *Tillich, *20. *yüzyılın *en *değerli *tanrıbilimcilerinden *biri, *kaçınılmaz *ölümün *kavranmasını *'olmamanın *şoku' *olarak *adlandırır. *Psikanalizin *babası *Sigmund *Freud *ise *'bilinçliliğin *travması' *der.1 *

İnsanlık *bir *daha *eskisi *gibi *olamadı. *Bilinç *ve *bilgi *kazanmış, *ama *cehalet *ve *masumiyet *duygusunu *kaybetmiştik. *Piskopos *Selby *Spong *ise *aşağıdaki *gibi *yazmıştı:

"Doğal *dünyada *Homo *sapiens'i *başka *yaşam *tarzlarına *göre *farklı *kılan, *insanın *tam *olarak *bilinçli *olma *yetisidir. *İnsanları *dehşet *duyusu *ile *dolduran, *bu *ayrılık *farkıdır. *Endişe', *der *Paul *Tillich *'insanın *sınırlılığı *tanımasından *doğmuştur. *Dolayısıyla, *insanlığın *kendisi *kadar *her *şeyde *ve *her *yerde *bulunur. *İnsan *olmak; *bilinçliliğini *tatmak, *ayırımı *anlamak, *sınırların *farkına *vardırılmış *olmak, *sonuçları *tartmaktır. *Dolayısıyla, *kişi *kronik *endişe *ile *dolmadan *insan *olamaz. *Bu *sıkıntı *verici *geliyor *ama *kesinlikle *de *doğrudur."2 *

Kendi *bilincinde *olma *dikkate *değer *bir *gelişme *idi. *İlkel *hayvanların *hiçbirinde *böyle *yetenek *yoktu. *Küçük *yaştan *bağımsız *olarak *işlev *yapmalarını *olası *kılan *içgüdüsel *tepkiler *grubu *ile *doğmuşlardı. *Olgunlaştılar, *besin *ve *su *gereksinimlerini *karşıladılar, *çiftleştiler, *yaşam *için *çabaladılar *ve *sonunda *- *çoğunlukla *şiddet *içinde *- *öldüler. *

"Kim *olduklarının *veya *ne *yaptıklarının *bilinçli *olarak *farkında *değillerdi *... *ölmek *zamanı *gelince *de *hüzün *veya *korku *beklentisi *olmadan *öldüler. *Gerçekten *var *olduklarının, *veya *'olduklarının' *bilinçli *sezgisinde *değillerdi. *Böylece *geçmişin *bilinçli *bir *belleği *veya *geleceğin *beklentisi *noksandı, *'olmamaya' *öngörüldüklerinin *farkına *varmamışlardı.'3 *

Fakat *insanlar *değiştiler. *İlerlemiş *hüküm *verme *yetenekleri *ve *az *sayıda *içgüdü *ile *doğmuşlardı. *Ebeveynlerinin *birikim *sonucu *kabile *bilgilerini *onlara *öğrettiği *pek *çok *yıl *boyunca *aciz *kaldılar. *Her *nesil, *ebeveynlerinin *bilgi *temeli *üzerine *birikim *yaparak *yeni *uğraşı *teknikleri, *planlama *yöntemleri, *araçlar, *daha *işbirliğine *yönelik *sosyal *yapılar *vb *üretti. *Ama *uzak *atalarımız, *kendi *sınırlı *yaşam *süreleri *ve *doğa *güçleri *karşısında *kendilerini *güvensiz, *değersiz *ve *çaresiz *hissettiklerinden *büyük *huzursuzluklara *katlandılar. * İnsanlar *kronik *endişeyi *sevmezler. *Bir *başa *çıkma *mekanizması *geliştirilmeliydi.

Animizm:

Çoğu *tanrıbilimciler *ve *antropoloji *bilginleri, *bizim *ilk *tamamen *insan *olmuş *atalarımızın, *gelecek *kaygısını *azaltmak *için *ilkel *tanrı *kavramları *geliştirdikleri *anlayışındadırlar. *Böylelikle *ilk *din, *Animizm, *başladı. *Bu *eskiden *beri *tipik *olarak *avcı *- *toplayıcı *toplumlarda *bulunur. *

Kendi *bilinçlerini *kendilerinde *geliştirmiş *olduklarından, *geri *kalan *dünyanın *da *aynı *şekilde *bilinçli *olduğunu *varsaymış *olmalılar. *Kayaların, *dağların, *nehirlerin, *güneşin, *ayın, *ağaçların, *kara *hayvanlarının, *kuşların *vs *hepsinin, *her *birinin *bir *ruh *tarafından *yaşam *verilerek, *dirimsel *güç *içerdiğine *inanmaya *başladılar. *'Bu *yaşam *verici *ruhlar *iyi *kalpli *veya * şeytani *olabilir. *ama *her *iki *durumda *da *kişisel, *karakter *sahibi, *kendi *özel *yaşam *alanlarında *yükümlü, *insan *gereksinimlerini *yanıtlamaya *yetkin, *ve *doğaüstü *güçlere *sahip *varsayıldılar'.4 *

Köy *başkanları, *şamanlar *ve *doğa *üfürükçüleri *bu *dinde *liderlik *rolünü *oynamışlardır. *Uzak *atalarımız *doğayı *daha *fazla *kontrol *ettiğini *hissettikçe *insan *kaygısı *biraz *dağıldı. *Din *onlara *güven, *sırdaşlık *ve *erinç *verdi.

Bu *ilk *dinin *kaynağı *hakkında *bir *fikir *birliği *olmadığını *anlamak *önemlidir:

- *Animistlere *ekseriya *yaşlıları *tarafından *gruplarının *başlangıcı *ve *dinsel *inançlarını *tanımlayan *bir *takım *eski *öyküler *anlatılır.
- *Başkaları *bu *öyküleri *masal *olarak *nitelendirir, *Animist *inançlarının *insanların *sosyal *bir *ihtiyaca *yanıt *olarak *türetildiğinin *açıkça *belli *olduğunu *söylerler. *Tanrıları *onları *yaratmamış; *aksine *insanlar *ruhlar *kavramını, *belki *de *bir *büyük *ruh *Tanrısı *da *içermek *üzere, *yaratmışlardır. *

Animistler *sayısal *olarak *tek *tanrılı, *çok *tanrılı *ve *daha *sonra *gelişmiş *dinler *tarafından *fazlaca *azınlıkta *kaldıkları *için *Animistlerin *atalarının *Tanrı, *ruh *ve *öyküleri *yarattığı, *Tanrının *bunları *kabilelere *ifşa *etmediği; *yaklaşık *bir *genel *kanıdır.

Bereket *dinleri *:

Avcılık *ve *toplayıcılığın *yerini *tarım *ve *ehli *hayvan *yetiştirme *aldığında *dinsel *yaşamda *ciddi *bir *değişiklik *oluştu. *Ekin, *hayvan *ve *kabilenin *bereketi *olağanüstü *önemli *oldu. *Bereket *doğada *açıkça *dişi *olarak *görülüyordu; *ancak *dişi *insan *ve *hayvanlar *çocuk *üretebiliyordu. *Grubun *dini *bir *anaerkil *tanrıça *(dünya *ana, *büyük *tanrıça *veya *büyük *ana) *üzerine *odaklanmaya *yöneldi. *
Avrupa'da *arkeologlar *bir *'eski *Avrupa' *kültürünün *kalıntılarını *buldular. *Arkeolojik *delillerin *yorumları *tartışmalı *olmasına *rağmen *çoğu *bilgin *bu *toplumun, *bazen *erkek *eşi *ile *birlikte, *dişi *bereket *tanrıçasına *taptığına *kanısındalar. *Bu *kültür *on *binlerce *yıl *sürmüştür. *Genellikle *barış *içinde *yaşamışlar; *savunma *üsleri *pek *azmış. *Erkek *ve *kadına *eşit *davranılırmış, *en *azından *gömme *ayinlerinde. *
Neopaganlar *ABD'de *5 *veya *6. *geniş *dinsel *grubu *oluştururlar. *İnanç *ve *pratikleri *kısmen *eski *pagan *inançları *üzerinedir. *Örneğin *Wicca'lılar *tanrılarını, *mevsimsel *ayin *günleri *ve *bazı *tanrıbilimsel *inançlarını *eski *Kelt *kavminden *türetmişlerdir. *İlk *bereket *dinlerinin *çoğu *özelliklerini *izlerler. *

Bereket *dinlerinin *kökü *hakkında *fikir *birliği *yoktur *:

- *Bazı *Wicca'lılar *inançlarının *Kelt'lerden *sürekli *bir *şekilde *2000 *senedir *kendilerine *aktarıldığı *kanısındadırlar. *Diğerleri *Wicca'nın *ilk *defa *1940'larda *çeşitli *kaynaklardan *ortaya *çıktığını, *yeni *oluşum *olduğunu *ileri *sürerler. *
- *Çoğunluk *buna *karşıdır; *bereket *dinlerinin *inançlarının *toplumsal *gereksinimin *(ekinlerde, *hayvanlarda *ve *kabile *üyeleri *arasında *yüksek *verimliliğin *garantisi) *sonucunda *insanlar *tarafından *ortaya *çıkarıldığından *emindirler. *Bundan *dolayı *bereket *Tanrıçasının *insanları *yaratmasından *ziyade *insanların *bereket *Tanrıçası *kavramını *yarattığı *sonucuna *varırlar.

Tektanrılık, *Çoktanrılık, *henoteizm *ve *diğer *çeşitli *"izm"ler:

Milattan *birkaç *bin *yıl *önce *Hint-Avrupalılar *Avrup'yı *doğudan *istila *ettiler. *O *sırada *modern *uygarlığın *bazı *'uyarlama'larını *da *beraberlerinde *getirdiler: *at, *savaş, *erkek *Tanrılara *inanç, *doğanın *kullanılması, *üremede *erkeğin *rolü, *vs. *Tanrıça *tapınması *derece *derece *erkek *Tanrılara *tapınma *ile *birleşti. *Yağmur, *Dünya *Ananın *üstüne *düşüp, *onu *dölleyen *erkek *birim *olarak *görüldü. *Güneş *de, *ekini *büyümeye *teşvik *ettiğinden, *erkek *birim *olarak *görülüyordu. *Ay *ise *yumuşak, *nazik *ışığı *ile *dişi *olarak *tanımlandı. *

Tanrı *ve *tanrıçaları *tebarüz *ettiren *çeşitli *çoktanrılı *pagan *dinler, *Yunanlılar, *Romalılar, *Keltler *vs *arasında *gelişti. *Bazı *yerlerde *tektanrılı *- *tek *bir *erkek *tanrı *- *inanç *ortaya *çıktı. *Önceleri *bu *Tanrı *bir *tek *coğrafi *alanda *egemendi. *Bir *birey *bir *ülkeden *başkasına *göç *ettiğinde *sadakatini *yeni *ülkenin *tanrısına *çevirmesi *bekleniyordu. *Bunu *Kitabı *Mukaddes *Kitabı *Ruth'da *görürüz *(1:16):" *ve *Ruth *dedi... *eğer *sen *gidersen, *ben *giderim; *ve *nereye *yerleşirsen *oraya *yerleşirim: *senin *halkın *benim *halkım *olacaktır, *ve *senin *Tanrın *benim *Tanrım." *

Zamanla, *Tanrının *kontrol *alanı *kabile *sınırlarının *ötesine *genişleyecekti; *evrensel *tek *tanrılı *inanç *başladı. *"Bu *çeşitli *geleneklerde, *tektanrılı *dinin *tanrısı;

- *Her *zaman *başkası, *her *zaman *Tanrı *figürünü *tanımlayanın *kendi *dışında *idi.
- *Her *zaman *doğaüstüydü *ve,
- *En *azından *batıda, *genellikle *kişiseldi *(bu *Tanrıyı *bireyler *bilip, *iletişim *kurabilirdi)

Tektanrılı *dinin * Tanrısı, *rasyonel *anlayışın *ötesindeki *şeyler *için *de *açıklama *varsayılırdı; *mucizevi *güçlerle *yetkin *bir *oluş, *dolayısıyla *yalvarılmalı, *dua *edilmeli, *itaat *edilmeli *ve *hoş *tutulmalıydı."5 *

Günümüze *kadar *gelmiş *ana *dinler *çoğunlukla *tektanrılı *(monoteist) *veya *henoteistiktir *(Tek *tanrı *olduğu *savında *olmadan *tanrıya *inanma). *Alfabetik *sırayla *bunlar *şöyledir *:

- *Bahai *Dünya *İnancı: *Bu *dinin *öğretisi *bütün *yaratılışın *kaynağı *olan *üstün *ve *bilinmez *bir *tek *Tanrıyı *öğretir. *Tanrı *insanlara *10 *tane *büyük *bildirim *'vahiy *indirilmiş *peygamber' *göndermiştir: *Adem, *İbrahim, *Musa, *Krişna, *Zerdüşt, *Buda, *İsa, *Muhammet, *Bab *ve *Bahaullah.
- *Hristiyanlık: *Çoğu *Hıristiyanlar, *en *azından *4. *yüzyıldan *bu *yana *Tanrıyı *bir *üçlü *oluşumu *olarak *tanımlarlar; *sırayla *Baba *(Yehova), *Oğul *(İsa) *ve *Kutsal *Ruh'tan *oluşan. *'Üçlü', *bir *tanrı *niteliği *içinde *üç *kişilik *içerir. *
- *Hinduizm: *Hindular *bir *tek *üstün *Tanrı *tanırlar: *Brahma, *aynı *zamanda *bir *üçlü *takım *olarak *betimlenir: *Yaratıcı *Brahma, *Esirgeyici *Vişnu *(Krişna) *ve *Yıkıcı *Siva. *Hinduizm *başka *tanrı *ve *tanrıçaları *da *bir *üstün *Tanrının *bildirimleri *veya *yüzleri *veya *gösterişleri *olarak *tanımlayan *henoteistik *bir *dindir.
- *İslamiyet: *Müslümanlar *Allah'ı *tek *tanrı *niteliği *ve *Muhammed'i *de *onun *peygamberi *olarak *tanırlar. *Çoğu *Müslüman *tarafından *en *az *günde *bir *kere *söylenen *şahadet *şunu *yansıtır: *"Tanrıdan *başka *tanrı *yoktur *ve *Muhammed *onun *peygamberidir. *"
- *Yahudilik: *Yahudiler *kendilerini *seçilmiş *halk *olarak *ayıran *Yehova'yı *tek *tanrı *niteliği *olarak *tanırlar.
- *Sihizm: *Sihler *meditasyonla *ulaşılan, *çok *adlı *bir *tek *tanrıya *inanırlar.

Bu *dinlerin *şimdiki *yürürlüğü *veya *kökeni *hakkında *fikir *birliği *olmadığı *bilinmelidir. *Bu *inanç *geleneklerinin *izleyicileri, *genellikle *kendi *inançlarının *diğerlerinden *çok *farklı *olduğunu *düşünürler: *

- *Yahudi, *Hıristiyan *ve *Müslümanlar * İbrani *Yazmalarını *(Eski *Ahit) *kutsal *bulurlar. *Böylelikle *Yahudiler *kendi *Tanrılarına, *Hıristiyanlar *Baba'ya *(Üçlünün *bir *parçası) *ve *Müslümanlar *Allah'a *bir *yerde *benzer *şekilde *bakarlar. *Fakat *Hıristiyan *Üçlüsü *Yahudilik *ve *İslamiyet'in *tektanrılılık *yapısına *tam *anlamıyla *uyacak *bir *tanrısal *nitelik *yapısından *çok *farklıdır. *Ve *Yahudiler *Tanrılarına, *Müslümanların *Allah'a *bakışlarından *çok *farklı *bakarlar; *değişik *içerik, *nitelik *ve *beklentileri *vardır.
- *Hıristiyanlar, *Hindular, *Müslümanlar, *Yahudiler *ve *Sihler *kendi *dinlerini *tek *doğru *din *sayarlar; *diğer *dinler *ya *kısmen *ya *da *tamamen *sahtedir. *Bazı *köktendinci *Hıristiyan *adlandırmalar *daha *ileriye *gider *ve *diğer *dinleri *şeytan *veya *kötü *ruhları *tarafından *yönlendirilen *Satanizm *formları *olarak *sayarlar.
- *Her *din *Tanrısı *hakkında *çok *değişik *inançlara *sahiptir. *Genellikle *kendi *Tanrıları *hakkındaki *kendi *inançlarını *kesin, *diğer *dinlerin *inançlarını *ise *kısmen *veya *tamamen *sahte *olarak *nitelerler.
- *Çoğu *dinlerin *müritleri *kendi *Tanrılarını *dünya, *yaşam *formları *ve *evrenin *geri *kalan *kısmını *yaratıyor *ve *kendisini *müritlerine *açığa *vurmuş *olarak *görürler.Mesaj *ya *sözlü *gelenekle *ya *da *yazılı *iletilmiştir. *Fakat *diğer *dinlerin *kurucularını, *kendi *tanrılarını *sanki *kendileri *imgeleminden *yaratmış *gibi *görürler. *Diğer *dinleri *basit *insan *uydurmaları *olarak *görürler. *Çoğu *inanç *sahipleri *kendi *dinsel *metinlerini *tam, *kesin *belgeler *olarak *görürken *diğer *dinlerinkini *roman, *uydurma *olarak *görürler. *
*
Tanrının *küçülen *rolü:

Beş *yüz *yıl *önce *doğaüstü *oluşlar *dünyada *büyük *rol *oynadılar. *Örneğin;

- *Dünya *evrenin *merkezi *idi. *Melekler *yıldızları, *gezegenleri *ve *ayı *iterlerdi.
- *Tanrı *iklim *ve *değişen *mevsimleri *kontrol *ederdi; *bazen *doğa *yasalarını *kenara *koyup, *mucizeler *yaratırdı.
- *Şeytanlar *- *ekseriya *günah *karşılığı *ceza *olarak *- *hasar *veren *dolular *yağdırırlar, *ruhsal *ve *fiziksel *hastalıklar *yaratırlardı. *

Fakat *daha *sonra *bilim *çocukluk *çağından *çıktı *ve *olağanüstü *şeylerin *gerçek, *doğal *nedenlerini *açıklamaya *başladı. *Piskopos *Song, *"teistik *Tanrının *önceleri *insanların *açıklamayı *beceremediği *şeyler *için *bir *boşluk *doldurucu *olduğunu" *söyler.7 * (Teistik *tanrıyı *"bir *oluş; *güç *olarak *doğa *üstü; *bu *dünya *dışında *kalan *ve *dünyayı *periyodik *olarak *tanrısal *iradesini *yerine *getirmek *için *işgal *eden" *olarak *tanımlar.)8 *

Newton'un *fizik *yasaları, *hastalıklar *için *mikrop *teorisi, *Darwin'in *evrim *teorisi, *Einstein'in *görelik *teorisi, *İncil'in *eleştirisel *çözümlemesi, *Filistindeki *arkeolojik *bulgular *gibi *ana *bilimsel *ilerlemelerin *başlaması *ile *bu *boşluklar *da *dolmaya *başladı. *Akademisyen *Michael *D. *Goulder *"Tanrının *artık *yapacak *işi *yok" *diye *gözlemliyordu. *Piskopos *Song, *"Teistik *Tanrı *gerçek *amacı *olmadığından *konu *dışı *kalıyor, *Teistik *güç *iktidarsız *kalmış... *Teizm *ölüyor" *notunu *düşüyor.7 *

Son *birkaç *on *senedir *laikliğe *doğru *ivmelenen *bir *ilerleme *görüyoruz. *Friedrich *Nietszche *teistik *Tanrının *ölümünü *19. *yüzyılda *ilan *etti. *Bazı *radikal *tanrıbilimciler *ana *fikri *1960'larda *algıladı. *En *sonunda, *pek *çok *insan *tarafından *kabul *edildi. *Spong, *insanların *kişisel, *koruyucu *Tanrı *inançlarını *terk *ederken *eski *atalarımız *tarafından *yaşanan *endişenin *de *döndüğünü *anımsatmaktadır. *Kafein, *nikotin, *alkol *ve *diğer *alışkanlık *yapan *haplara *olan *alışkanlığın *artışına, *anti *depresan *ve *kaygı *giderici *ilaç *tedavisinin *artışına *işaret *etmektedir. * Aynı *zamanda *artan *intihar, *toplu *cinayetler *ve *trafik *canavarını, *teistik *Tanrının *ölümüne *inancın *yan *ürünleri *olarak *göstermektedir. *Anketler *düzenli *olarak *kiliseye *devamın *ABD'de *%40, *Kanada'da *ise *%20 *olduğunu *göstermektedir. *Aynı *anketler *devamın *düşmekte *olduğunu *da *göstermektedir. *Gerçek *durum *ise *dinin *geleceği *açısından *daha *ciddidir. *Halk, *anketlerde *ana-benzeri *soru *sorulduğunda, *yalan *söyleme *eğilimine *girmektedirler. *Gerçekte *Amerikalı *yetişkinlerin *sadece *%20'si, *Kanadalıların *ise *% *10'u *düzenli *olarak *kilise, *cami, *sinagog *veya *diğer *tapınaklara *devam *etmektedir. *

Tanrı *Post-modern, *Darwin *sonrası *bir *dünyada *idame *edebilir *mi?

Ateizm, *teistik *bir *Tanrı *inancını *terk *edenler *için *olası *bir *seçenek *gözükmektedir. *Ateistler *doğaüstü *bir *tanrının *var *olduğuna *inanmazlar. *Amerikan *Ateistlerine *göre *ABD'de *yetişkinlerin *%9'u *artık *Tanrıya *inanmıyorlar.9 *21 *Nisan *2000'de *yayınlanan *Ipsos-Reid *anketine *göre *Kanadalı *yetişkinlerin *%14'ü *Ateisttirler.10

Agnostisizm, *bir *diğer *seçenektir. *Aynı *Ipsos-Reid *anketi *Kanadalı'ların *%2'sinin *Agnostik *olduğunu *buldu. *New *York'da *bir *şehir *üniversitesi, *ABD'de *Agnostiklerin *Delaware *ve *Lousiana'da *% *0.0 *ve *Kentucky'de *%3 *olarak *saptadı. *Ulusal *araştırmalar *oranı *%0.7 *ila *5 *arasına *koyuyor. *Piskopos *Song, *teistik *Tanrı *inancındaki *kayba *başka *bir *tepki *olduğunu *tartışıyor; *Teistik *olmayan *bir *tanrı *inancının, *aşağıda *belirtilen *tanımlamalardaki *şekilde, *sürebileceğini *söylüyor:

- *Sevgi *Tanrıdır.
- *Tanrı *her *bireyin *içindedir.
- *Tanrı, *"ölümsüz, *görünmez *ve *zamanı *olmayanın *sembolüdür."13
- *Tanrı *"oluştur, *olan *her *şeyin *temelindeki *gerçektir."14

Ayrıca *tarihsel *Hıristiyan *inançlarından *bazılarının *atılması *veya *en *azından *tamamen *yeniden *tanımlanması *gerektiğini *söylüyor. *Bunlar *aşağıdakileri *içeriyor:

- *Bir *oluş *olarak *Tanrı *- *doğaüstü *veya *başka *şekilde.
- *Bakire *doğum.
- *Incarnation *(Tanrı *ve *insanın *İsa'da *vücut *bulması)
- *Kefaret *ödeme *(İsa'nın *çarmıha *gerilmesi *ile *- *günahlarının *affedilerek *- *Tanrı *ve *kullarının *barışması)
- *Adem *ve *Havva'nın *işlediği *günah *ve *sonuçları
- *İlk *günah
- *İsa'nın *mucizeleri
- *İsa'nın *yeniden *dirilmesi
- *İsa'nın *Cennete *yükselmesi
- *Üçlü *oluşum
- *İbadet

Ayrıca *Hıristiyanlığın, *teistikten *teistik-olmayan *Tanrıya *geçmeyi *yapamayacağını *kabul *ediyor. *İstenen *değişikliklerle *Hıristiyanlığın *yok *edilmesi *olasıdır.

Sonuçlar:

- *Pek *çok *akıl *sağlığı *meslek *erbabı, *kendi *kişisel *inançları *dışarıda *tutulmak *üzere, *bütün *dinlerin *özgün *olarak *insanlar *tarafından, *kronik *endişelerini *hafifletmek *için *yaratıldıklarına *inanırlar. *Huzursuzlukları; *tehlikeli *evrendeki *çaresizlikleri, *çevreyi *kontrol *etme *eksiklikleri *ve *ölümlerinin *kaçınılmazlığı *duygularından *ortaya *çıkmıştı. *
- *Çoğu *insan, *ister *Animizm, *Neopaganizm, *bereket *dini, *tektanrılı, *çoktanrılı *veya *henoteistik *olsun *kendi *dinlerinin *tam *olduğuna *inanırlar.
* * * o *Kendi *Tanrı(ları) *veya *Tanrıçası(ları) *gerçek, *diğer *dinlerinki *sahtedir.
* * * o *Kendi *dini *metinleri *kendi *tanrıları *tarafından *indirilmiştir. *Sadece *kendileri, *Tanrılarının *gerçek *niteliklerini *bilir. *Tanrı *sadece *kendilerine *müritlerinden *beklentilerini *açıklamıştır. *Tanrı *sadece *kendilerine *izlenecek *ahlak *kodlarını *ve *doğru *davranışı *vermiştir. *Diğer *dinlerin *metinleri, *insanlar *tarafından *yazılmış *kısmen *veya *tamamen *yanlış *romanlardır.
- *Bir *kaynak *19 *ana *dünya *dini *olduğunu, *bunların *270 *geniş *gruba *bölünmüş *olduğunu, *on *binlerce *de *(34.000 *Hıristiyan *inanç *grubu *da *buna *dahildir)6 *küçük *grup *olduğunu *belirtiyor. * Bu *on *binlerce *teistik *inanç *geleneği *değişik *tanrı, *ahlak *kodları, *davranış *kodları *vs *öğretmektedir. *
- *Eğer *Tanrı *varsa, *o *zaman *en *fazla *sadece *bir *grup *onun *istencini *yansıtacaktır. *
- *Eğer *bazı *Ateistlerin *inandığı *ve *bazı *Agnostiklerin *kuşkulandığı *gibi *Tanrı *yoksa, *o *zaman *on *binlerce *teistik *inanç *geleneği *geçersizdir. *
- *Herhangi *belli *bir *kişinin *Tanrının *"gerçek" *dinsel *kurumundan *olma *şansı *oldukça *küçüktür. *Pek *çok *insan *bu *sonucu *kabul *etmeye *hazırdır. *Ancak, *çoğu *da *kendi *inancının *Tanrınınki *olduğundan *gayet *emindir. *Ne *yazık *ki *çoğu, *diğer *din *mensuplarına *aynı *eşit *hakları *sağlamayı *çok *zor *bulur. *Hatta *bazıları, *kendi *dininin *amaçlarını *ilerletmek *için, *kafir *saydıklarına *insan *haklarını *yadsımaya *hatta *onları *öldürmeye *yatkındırlar.


Referanslar:
1. *J.S. *Spong, *"A *New *Christianity *for *a *New *World: *Why *Traditional *Faith *is *Dying *& *How *a *New *Faith *is *Being *Born," *HarperSanFrancisco, *(2001), *s *37,8. *
2. *age, *s *38. *
3. *age, *s *40 *& *41. *
4. *age, *s *45. *
5. *age, *s *49. *
6. *David *Barrett *et *al, *"World *Christian *Encyclopedia: *A *comparative *survey *of *churches *and *religions *- *AD *30 *to *2200," *Oxford *University *Press, *(2001). *
7. *age, *Spong, *s *53. *
8. *age, *s *22 *& *23. *
9. *The *American *Atheists *web *sayfası *: *http://www.atheists.org/ *
10. *"Canada: *A *Nation *of *Believers," *Ipsos-Reid: *http://www.angusreid.com/media/ *
11. *"Tablo *3-1: *Religious *Composition *of *State *Populations, *1990 *(%). *Self-identification *of *religious *loyalty, *phone *survey *w/ *113,000 *people; *by *City *U. *of *New *York" *bahis: *Kosmin, *B. *& *S. *Lachman, *"One *Nation *Under *God: *Religion *in *Contemporary *American *Society," *Harmony *Books, *(1993), *s *88-93. *bkz *Ref. *13. *
12. *Adherents.com * http://www.adherents.com/Na_12.html *dan *bazı *araştırmaları *almıştır.
13. *age, *Spong, *s *71. *
14. *age, *s *72. *
15. *David *Barrett *ve *diğerleri, *"World *Christian *Encyclopedia: *A *comparative *survey *of *churches *and *religions *- *AD *30 *to *2200," *Oxford *University *Press, *(2001). *


Copyright *© *2001, *2002 *& *2004 *by *Ontario *Consultants *on *Religious *Tolerance
Originally *written: *2001-OCT-7
Latest *update: *2004-JUL-22
Author: *B.A. *Robinson
* * * * *Yukaridaki ceviri, degerli uyemiz Burlap tarafindan yapilmistir