Isa-Pagan Teorisini Tekrar Degerlendirmek

[Andrew]

Internette dolasimda olan ve benim ergenligimde de kullandigim fakat o zamanlar dogrulugunu hic arastirmadigim ve inancsizligimi destekledigi icin dogru olduguna inandigim Isa-Pagan mitiyle ilgili yazmak istiyorum. Bu makalenin hedefi TD Sitesinin bazi uyeleri degil, genel okuyucuya yoneliktir. Uzun serili bir makale olacak. Bu ve sonraki makale, sadece giris makalesi olacak. Elbette ki, elestiriye ve yanlislamaya aciktir. Gecmiste --kendimin--yaptigi degerlendirmenin dogru olmadigi kanatine vardim. Tekrar degerlendirmek istedim. Ben, Isa'nin gercekten de Incil'de iddia edilen kisi oldugunu iddia etmiyorum. Bu konuda bir bilgim yok. Inancim olur olmaz o ayri bir konu. Benim inancli yada inancsiz olmamin da en azindan bu forum aleminde bir onemi yok, kisilerin hayatlarinda da bir onemi yok. Dolayisiyla konuyu ele almak istiyorum.


Simdi bazilari, Isa'nin erken donem, Hristiyan takipcileri tarafindan pagan mitleri ve tanrilarini temel alarak uyduruldugunu iddia ediyor. Ek olarak, Hristiyanlik'taki inanc ve doktrinlerin de ayni kokenden geldigini savunuyorlar. Spesifik olarak, Isa'nin Yakin Dogu, Yunanistan, Roma, Hindistan ve baska yerlerdeki bircok pagan tanrisina benzedigini ileri suruyorlar.-- Ilerleyen makalelerde cok detayli deginecegim bu tanrilara--

Bu giris makalede gorecegiz ki, bu iddialarin gerceklikle yakindan uzaktan alakasi yoktur. Aslinda, isa'nin hikayesinin onceki mitlerden alindigi fikri oldukca eski bir iddiadir ve bugun de o zamanki kadar yanlistir.

Bunun birkac nedeni var: Ilk olarak, mit ve Hristiyan anlatisi arasindaki sozde benzerlikler, inanmayanlarin iddia ettigi kadar benzer degildir. Ikincisi, genel iddia mantik hatalari ile doludur - terminoloji yanilgisi, kronolojik yanilgi ve post hoc ergo propter hoc gibi.

Bu iddialari Horus ve Mithra(s) ornekleri uzerinden inceleyelim:

Horus: Bazi iddialara gore Horus, bakire Isis-Meri'den 25 Aralik'ta dogmus, dogumu dogudaki bir yildizla mujdelenmis, uc kral onu ziyaret etmis, 12 yasinda ogretmenlik yapmis, 30 yasinda vaftiz edilmis, 12 havarisi olmus, mucizeler gerceklestirmis, carmiha gerilmis, 3 gun sonra dirilmis.

Ancak tarihi kaynaklara baktigimizda bu iddialarin cogunun asilsiz oldugunu goruyoruz. Ornegin Horus'un dogumunu mujdeleyen bir yildiz, onu ziyaret eden uc kral, cocukken ogretmenlik yaptigi, vaftiz edildigi, havarilerinin oldugu gibi iddialar hicbir kaynakta gecmemektedir. Ayrica Isis'in bakire olduguna dair bir kanit yoktur, aksine Osiris ile iliskiye girdigi anlatilir. 25 Aralik tarihi de Horus'la iliskilendirilmemistir.

Mithra: Benzer sekilde Mithra'nin da bakire bir anneden dogdugu, 25 Aralik'ta dogdugu, 12 havarisi oldugu, oldugu ve dirildigi iddia edilir. Ancak Mithra kultuyle ilgili yazili kaynaklar cok azdir. Var olan bilgiler daha cok arkeolojik buluntulardan ve sonraki donem yazarlarinin yorumlarindan gelmektedir. Mithra'nin bakire bir anneden dogdugu iddiasi asilsizdir, aksine bir kayadan dogdugu anlatilir. 25 Aralik, 12 havari, olum ve dirilis gibi unsurlar da Mithra mitolojisinde yer almaz. Sonuc olarak, Isa'nin hikayesinin bu mitlerden alindigi iddiasi tarihsel gerceklerle uyusmuyor. Iddia edilen benzerlikler ya abartilmis ya da tamamen uydurulmus.

Bazi Mantik Hatalari

Bu noktada, Isa, Horus ve Mithra arasindaki sozde "benzerliklerin" cogunun aslinda benzerlik olmadigi ve geri kalaninin tamamen uydurma oldugunu soyledik.

Bu tur iddialardaki tek sorun yanlis "benzerlikler" degil. Bu gorusun savunuculari, argumanlarini gelistirmek icin hatali mantik yurutmeye dayaniyor.


Terminoloji Yanilgisi: Terminoloji yanilgisi okuyuculari Isa'nin hayatindaki olaylarin mitolojik tanrilarin hayatlarinda da gerceklestigini kabul etmeye yonlendirmek icin Hristiyan terminolojisinin kullanilmasidir.. Ornegin, Horus'un bir "bakireden" dogdugu soylenir. Ancak kaynaklara baktigimizda Isis'in hic de bakire olmadigini goruruz. Dolayisiyla "bakire" terimi, Hristiyan kavramlarini cagristirmak ve benzerlik goruntusu vermek icin kullanilmistir. Bu durum "kurtarici", "havariler", "carmiha gerilme", "dirilis" gibi terimlerin kullaniminda da gorulur. Horus ile ilgili hangi kaynakta, Horus'un "carmiha gerildigi" yazmaktadir? Hic bir yerde! Ama boyle soylenince sanki gercekmis gibi bir algi yaratiliyor. Bu acikca sahtekarlik!


Kronolojik Yanilgi: Hristiyanligin onceki mitlerden odunc aldigi iddiasinin gecerli olabilmesi icin, mitsel "kanitlarin" kronolojik olarak Hristiyanliktan once gelmesi gerekir. Ancak durum boyle degildir. Sozde paralel iddialar ya Hristiyanligin ortaya cikisi ve erken gelisiminden sonraki kaynaklara (MS 3., 4. ve 5. yuzyillar gibi) dayanmaktadir ya da bazi gizem dinlerinin kendileri Hristiyanliktan sonra gelismistir (ornegin Tyanali Apollonius). Burada ONEMLI NOKTA SU: bazi dinler, Hristiyanliktan once var olsa da, Hristiyanlikla benzerlik gosteren versiyonlari genellikle daha gec donem kaynaklarda gorulmektedir. yani, hirstiyanliktan once degildir. --Daha sonra bu noktayi acacagim--


Post Hoc, Ergo Propter Hoc: Bu yanilgiya dusmek, zamansal olarak yakin iki olayin nedensel olarak iliskili oldugunu one surmektir. Baska bir deyisle, Hikaye #1 Hikaye #2'den once geldi, bu nedenle Hikaye #1 Hikaye #2'ye neden oldu. Aksine kanitlara ragmen—yine de Horus'un bir bakireden dogdugu hikayesinin gercekten de Isa'nin dogumu hikayesinden once geldigini varsayalim. Dolayisiyla Isa'nin hikayesinin Horus'un hikayesinden calindigi sonucuna varmak, her hangi bir kanita dayanmadan bunu yapmaktir. Ikisi arasinda nedensel bir iliski oldugunu iddia etmek sadece spekulasyondur; ve daha once de belirttigim gibi, spekulasyon kanit degildir. Bu nedenle, bir mitin bu veya su unsurunun Hristiyanliktan once geldigini belirtmek (savunucularin yaptigi gibi) bir arguman degildir ve bu konuyu degerlendirirken ikna edici olmaz.


Sonuc olarak, Isa ile daha onceki mitler arasindaki sozde paralellikler, hem tarihi kaynak belgelerde guclu bir temele hem de mantik hatalarindan arinmis bir argumana ihtiyac duyar, ancak bunlarin ikisine de sahip degildir. Ne yazik ki, bu zayifliklar bilim insanlarinin artik bu konuyu makul bulmamalarina neden olsa da, guncel akademik calismalardan haberdar olmayan bazi kisiler hala bu sacmaliklara inanmaya devam etmektedir. Bununla birlikte, elestirel dusunmeye calisanlar her zaman tarihi belgelere geri donmeyi hatirlamalidir.