Saygıdeger okurlar,

Fikir ve emegimizin ürünü olan bültenimizin 4. sayısında yine beraberiz.

Bu ay sizlere;

Ülkemizde pek bilinmeyen ama uygar ülkelerde insanlara sunulan temel haklardan biri olan 'yakılma talebi hakkı'nı,

Alevi kökenli bir ailede dünyaya gelmis ve uzun bir süre bu ortamda yasamıs sitemiz katılımcısı Pervane ile yaptıgımız söylesiyi,

Laiklik-Diyanet konulu dizi yazımızı ve

Ingiliz yazar Richard Dawkins'in ülkemizde 'Tanrı Yanılgısı' adıyla basılan kitabının dagıtımının yasaklanması girisimi konulu 'haber-yorum'u sunmayı amaçladık.

Katılımınız için tesekkürler..

Her türlü öneri, sikayet ve katkınızı destekmasasi@turan dursun.com adresine iletebilirsiniz…


Saygılar..


YAKILMAK ÜZERINE

Pek çok uygar ülke, vatandaslarına ‘Kremasyon’ adıyla bilinen ‘ölülerin yakılma islemi’ için yerel yönetimler aracılıgıyla çesitli olanaklar saglıyor. Ülkemizde de 1930 tarihli bir yasa bulunmakta konuyla ilgili.. Aslında birey olarak ‘yakılmayı isteme’ hakkına sahibiz ama ne yazık ki uygulama böyle degil...

24 Nisan 1930 Tarih ve 1593 Sayılı ‘Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nda Krematoryum ve ölünün yakılması islemi söyle düzenleniyor:

MADDE 224: Ölülerin yakılması için ‘fenni usûlü dairesi’nde fırınlar yaptırmak isteyenler belediyelere basvurarak hazırlattıkları projeleri onaylatıp izin aldıktan sonra tesisata baslayabilirler.

MADDE 225: Bir ölünün fırında yakılması için asagıdaki belgeler gereklidir:

*Ölüm raporu ve defin ruhsatı,
*Cesedinin yakılmasını istedigini belirten, hayattayken yazdıgı vasiyet ya da sifahi olarak bunu arzu ettigini duyan üç kisinin sahitligi,
*Şüpheli ölüm olmadıgına iliskin polis raporu.

Bu belgeler yakılma olayından 24 saat önce tamamlanıp belediyeye sunularak ihrak (yakma) izni alınacak. Defnedilen ölülerin definden sonra yakılmak için kabirlerinden çıkarılmalarına ise izin verilemez.

MADDE 226: Yakılma sonucu cesetten kalan bakaya özel kaplara konularak mezarlık dahilinde bir dairede (Krematoryum) saklanır.

1918 Yılında simdiki Zincirlikuyu Mezarlıgı’nın bulundugu yerde ilk Krematoryum kurulmus. 1930 Yılında kanunun çıkması ile açılısı yapılmıs. 1931 Yılında Istanbul’da Nureddin Munsi ve Müderris Salih Bey’lerin basını çektigi ‘Ölüleri Yakma Cemiyeti’ teskil edilerek gazetelere paralı ilanlar verilmis. Hatta duyurularda ‘Şisli'deki likör fabrikasının arkasındaki arazinin Mısırlı bir hanım tarafından cemiyete bagıslandıgı' belirtilmis. Ancak 4-4,5 sene açık kalan bu Krematoryum yakılma talebi gelmemesi üzerine kapanmıs. 1975-76 Yıllarında Ankara’da eski Ankara Belediye Baskanı Vedat Dalokay zamanında bir Krematoryum yapılması girisiminde bulunulmus ancak hayata geçirilmemis. Ankara Büyüksehir Belediye Baskanı Melih Gökçek din degistirip Budist olan ve ‘Padmapani Paramabindu' adını alan Haluk Aslaniskender’in Ankara Belediyesi'ne basvurarak, “Inandıgım din geregince öldügümde yakılmak istiyorum” talebini reddetmisti.

Prof Dr Tarık Minkari 02 Mart 2007’de gazetelerde çıkan bir habere göre söyle diyor :
”Ben sadece ölüm hakkı istemiyorum; aynı zamanda ‘ceset hakkı’ istiyorum. Yakılmak istiyorum! Küllerimin yarısı aile kabristanında annemle babamın üstüne, öbür yarısı da Bodrum ve Datça Yarımadaları arasında açık denize atılsın. (...) Vasiyetimde “beni kabristana defnedin; formolün içine koyun, tıp fakültesine verin; parçalarımı dagıtın” dersem bunlar kabul ediliyor. Neden “beni yakın” istegi kabul edilmiyor? Buna itiraz ediyorum ve yakılmak hakkını istiyorum. Toprak altında kalmayı, böceklerin, solucanların etlerimi yemesini istemiyorum; kokusmak istemiyorum!

Minkari bu istegini bir metne dönüstürdügünü ve 2000 yılında Besiktas 13. Noteri’ne onaylatıp 10 arkadasına verdigini de ekliyor.

Avrupa'nın hemen her ülkesinde Krematoryum bulunmakta. 1998 Yılı istatistiklerine göre Japonya’da ölen her 100 kisiden 98.42’si yakılıyor. Bu oran Almanya’da yüzde 39.10, Ingiltere’de yüzde 70.30 ve ABD’de yüzde 25.39.

Kremasyon süreci söyle gerçeklesiyor: Kisi öldügünde cesedi kanuni izinlerin alınabilmesi maksadıyla 48 saat süreyle yakılmıyor. Aynı sürede cesedin kimlik ve DNA örnekleri de kayda geçiriliyor. Vasiyetinde varsa transplantasyon için organlar alınıyor. Ceset Kremasyon için vücudundaki –varsa- tüm suni protez ve metâl cihazlardan arındırılıyor. Daha sonra ailesinin izni ile ve 3 sahit huzurunda metâl bir kutu ya da tabut içerisinde ‘Kremasyon Fırını’na yerlestiriliyor.

‘Kremasyon Fırını’nın sıcaklıgı önce 872, sonra da uygun sıcaklık olan 1092 Santigrat Derece’ye ayarlanıyor. Yakılma islemi 80-120 dakika sürüyor. Islem sonunda ceset hemen kül haline gelmiyor; yaklasık 2.5-3 kilogram agırlıgında kemik kırıkları kalıyor. Parçalar mekanik bir ögütücüden geçirilerek toz haline getiriliyor ve bir kaba alınıyor. Bu parçalar eve götürülemiyor; gömülmesi gerekiyor. Yakılan kisinin yakınları bu olayı izleyebiliyor.

Krematoryum taleplerine çogunlukla din adına karsı çıkılıyor. Din adamları “Yakılma Müslümanlık öncesine aittir; dinen uygun degildir” diyerek tepki gösteriyor. Ama bir Din Isleri Yüksek Kurulu Üyesi’nin de “Külleri mezarlıga gömülmek kaydıyla yakılabilir” seklinde görüsü bulunuyor. Bununla beraber “Cehennemde zaten yanacagız; niye bu dünyada da yanalım?” diyenler de yok degil…

Insanların cesetlerine sahip çıkabilme dilegi çagdas insan hak ve özgürlügünün bir geregi. Günümüzde ölünün organlarının pek çok hayatı kurtardıgı da bir gerçek. Hatta daha etik ve insanca olanı organları saglıklıyken bagıslayabilmek. Ölmüs bedenimizdeki organların baskalarının bedeninde soluk almasını saglamak ve en önemlisi hayat kurtarmak büyük bir erdem olarak degerlendirilmeli. Organlarının tamamını bagıslayan bir ölünün yakılma ve küllerinin aile bireyleri tarafından saklanma istegi de dogal, makul ve haklı bir taleptir.

Krematoryum’un önemli bir diger boyutu da ülkemizde ölen yabancıların yakılma isteklerinin karsılanabilmesi. Lozan Antlasması Hükümleri’ne de uygun olan bu anlayısın yerlestirilmesi diger inanç sahiplerinin cesetlerinin tasarrufu ile ilgili tercihlerinde de yararlı olabilir.

Kremasyon mezarlıklardaki yer isgali ve buradan saglanan rantı önlemenin bir yolu da sayılabilir. Mezarların bakımı ve buna ayrılan kaynakların bol kullanımı ciddi bir sorundur. Ne yazık ki bu sorunun giderilebilmesi için toplum bilincinin gelisimi beklenmek durumundadır.

Mevzuata göre yasal olan ‘yakılma istegi hakkı’na yerel yönetimlerin ahlâki olmayan karsı çıkısları insani hak ve özgürlükler açısından da mesru degildir.

Bedenimiz bize ait olduguna göre yasamımız sona erdikten sonraki tasarrufu da bize ait olmalıdır.



LAIKLIK - DIYANET

Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin bir Laik Cumhuriyet oldugu söylense de Diyanet gibi bir kurumun varlıgı devletimizi bize ve tüm dünyaya örtülü ya da gizli bir Islam Devleti gibi göstermektedir. Devleti yönetenlerin Laiklik’in gerçek anlamından yana bir tavrı ve düsüncesi yoktur. Onların din ile devleti ayırmak gibi bir problemleri de yok aslında; aksine dini ve dinin uyusturucu niteligini kullanarak demagojik söylemlerle halkı pasifize olmus halde tutmak istemekteler.

Yıllardır ‘irtica tehdidi’nden yakınılır, ‘irtica yuvaları’ aranır. Halbuki irtica bizzat devletin içerisindedir ve devlet bütçesiyle desteklenmektedir. ‘Irticai terör’den, ‘irticai örgütlenme’den bahsedilir. Kökeni sorgulandıgında söz konusu olusumların Iran, Afganistan, Pakistan kaynaklı olmadıgı bilakis Diyanet kurumunun faaliyet ve amaçları dogrultusunda aramızda yeserip filizlendigi ortaya çıkacaktır. Bu sistem ve örgütlenme devletin bilgisi ve denetimi dahilinde sürdürülmektedir.

Bugün kamuoyunca tanınan tarikat liderlerinin tamamı devletin camilerinde imamlık yapmıs veya ve yapmaya devam etmektedir. Örnegin;

Naksibendi Tarikatı Lideri Zahid Kotku Istanbul’daki Iskender Pasa Camii’nde 40 yıl boyunca (ölene kadar) imamlık yapmıstır. Naksibendi Tarikatı’nın merkezi olarak faaliyet yürüten bu cami Islamcı hareketin devlet içerisindeki örgütlenmesinden Islamcı partilerin kurulmasına kadar birçok stratejik kararın alındıgı merkez olmustur.

Fethullahçılar olarak bilinen ve bugün dünya çapında bir organizasyona dönüsen tarikatın lideri Fethullah Gülen de çok uzun yıllar devlet memuru olarak camilerde görev almıstır.

Aczimendi Tarikatı’nın lideri olarak bilinen ve radikal Islami çizginin örneklerinden biri sayılan Müslüm Gündüz devletin camilerinde imam olarak çalısmıstır.

Almanya’da ‘Anadolu Federe Islam Devleti’ni kurdugunu iddia eden ve devlete karsı silahlı mücadeleyi savunan Cemaletin Kaplan uzun yıllar Adana’da ‘bas müftülük’ yapmıstır.

Görüldügü gibi tüm meshur ve sabıkalı isimler –sebebi her neyse- Diyanet kökenlidir. Siyasi Islam’dan dem vurulurken hangi tas kaldırılırsa altından ucu ya da tamamı Diyanet’e dokunan bilgiler çıkmaktadır.

Cumhuriyetin kurucuları için temel sorun ümmeti millete dönüstürmek ve bir ulus devlet yaratabilmekti. Bu yüzden mücadelenin ekseni hep din agırlıklı ve Laiklik amaçlı oldu. Ancak tüm iyi niyetiyle ‘din’i devlet kontrolüne almak için olusturulmus bu devasa mekanizma ne yazık ki savastıgı zihniyetin çıkarlarına hizmet eder hale geldi. Devlet bugün bindigi dalı kesmekte, dine hizmet amacıyla sagladıgı büyük mali olanaklarla kendi ipini çekmektedir.

Bugün bir kesim Diyanet’i Islam’ı kontrol altına almada bir araç olarak kullanmak isterken diger bir kesim bu kurumu Islami yayılmanın geregi olarak algılamakta ve kullanmaya çalısmaktadır. Laik-Şeriatçı kavgası bu eksende ele alınmalıdır. Ancak görünen o ki ülkede demokrasinin yeterince olgunlasmamıs olması ibreyi dini yaygınlastırmak amacıyla kullananlar yönüne kaydırmaktadır. Üstelik bu kesim bu faaliyeti sadece ülke içinde degil dısında da sürdürmektedir.


Bilinmesi gerektir ki izlenecek yolu Nasreddin Hoca yüzyıllar evvelinden bize haykırmıstır. Bu kavganın bitmesi için yorganın gitmesi gerekmektedir. ‘Din’in çıkar gruplarının tekelinden kurtulması, gönül ve dimaglarda saklı kalabilmesi Diyanet kurumunun olmamasıyla mümkündür. Aksi oldugu müddetçe Türkiye ‘Ilımlı Islam Devleti’ olarak anılmaya devam edecektir.




SÖYLEŞI..

Aralık ayı söylesi konugumuz Alevi bir ailede dogup büyümüs olan sitemiz katılımcısı Pervane…

TD: Merhaba.. Dinsel geçmisini anlatır mısın?

Pervane: Ben Alevi idim. Bugün geçerli olmasa da Alevi Aileler çocuklarına -baslangıçta birazda güvenlik kaygısıyla olsa gerek- inançsal hiçbir bilgiyi aktarmaz; çocuk ‘sırlar dünyası’nda büyür. Bir gariplik vardır; ergenlik çagında ancak tanısırsınız Alevilikle… Alevi, hayatının ilk dönemlerinde dini özgürlük ve hosgörü konusunda çok sanslıdır. Çünkü çocuk kutsaldır; evleninceye kadar da masum kabul edilir.

Benim dinle ilgili geçmisim de iste bu gizli boslukla basladı. Dine yönlendirici bir faktör olmayınca biraz da çocuksu bir çaresizlikle kendime bir kurtarıcı edinmistim. Bugün geriye baktıgımda aslında inanıs seklimin çevremdeki iki inancın özelliklerini tasıdıgını düsünüyorum.


“Kırgındım! Bir yabancılık duygusuyla aklıma ne geliyorsa didiklemeye basladım.”

Sayıları az da olsa Sünnilerle iç içe yasıyorduk. Bir yaratıcıya mutlak gereksinim oldugu fikrini onlardan, kutsalları ise Alevi olan aile çevremden almıstım. Bir süre bu iki mezhebin ögretileriyle avundum. Geçirdigim bir travma sonucu yaptıgım sorgulamalar ateist Pervane’nin özgürlüge ilk adımları olmustu.

Aleviligi arastırmaya elime geçen bir kitapla basladım. Bu kitap –sözde- bir bölgenin tarihi gerçekleri üzerine yazılmıstı ama tarihten çok Alevi yasam tarzına küfür maksatlıydı. Okudukça gözlerim büyüyor, büyüyen bu gözler ailem ile birlikte etrafımdaki diger Alevilerin yasamları üzerine odaklanıyordu? Acaba yazarın anlattıkları gerçekten yasanmıs mıydı? Yasam seklimizi belirleyen kaynak neydi? Kırgındım! Bir yabancılık duygusuyla aklıma ne geliyorsa didiklemeye basladım. Kitaptaki iddiaların kaynagındaydım; nasıl bir seydi bu Alevilik?

‘Sır’ sözcügü o kadar çok telaffuz ediliyordu ki “ortada büyük bir dolap dönüyor” diye süpheye düsmemek elde degildi. “Sırrını kimseye söyleme!” Söylenmemesi gereken sey neydi acaba? Dikkat kesilmistim.. Her konusmaya kulak kabartıyor, her ibadeti basından sonuna dek izliyordum. Dogada canlı, cansız ne varsa ona yönelip çare aramakla olusan Semah’ta nasıl bir kötülük gizliydi? Oysa bu insanlar saz çalıp, agıt yakıyordu sadece. Ve bu nasıl bir acı severlikti? Hasan’la Hüseyin’in maruz kaldıgı haksızlık ve iskence onlardan esirgenmis miydi?


“Ali her seydi; bütün evren bir kisinin bedeninde toplanmıstı…”

‘Kamil insan’ mertebesine ulasmak için eziyet çekilmesi gerekiyordu. Sabırlı olmanın geregi ve çekilen çilelerin karsılıgının bir gün mutlaka kisiye dönecegi inancı vardı. Bu nasıl, ne zaman ve nerede olacaktı? Iste bu tam bir muammaydı... ‘Cennet ve Cehennem’ sözcükleri hiç kullanılmıyordu. Sırat Köprüsü’nden geçis vardı ama amaç köprüyü geçmekti; gidilecek yerden bahsedilmiyordu…

Çevremdeki birçok kisi Arapça okuma-yazma biliyordu ama Kuran sadece agır bir hastalık döneminde veya cenaze varsa okunuyordu. Kuran’da bahsi geçen konular anlatıldıgında “Bu kitapta Ali nerede?” ile baslayan sorularıma bu yaslı amcalar agız birligi etmisçesine “Gerçek Kuran bu degildir!” cevabını veriyorlardı.

Ali her seydi; bütün evren bir kisinin bedeninde toplanmıstı. Bütün hikayeler onun gücünü anlatarak baslamıs, haksızlıklar karsısındaki sabrı ve dogru durusuyla devam etmis, gözyaslarıyla da bitmisti. Bu hikayeler nereden alınmıstı? Anlatıcılar Muhammed ve Ali’yle birlikte mi yasamıstı?

Büyüklerimden biri elime bir ‘buyruk’ tutusturdu. Türkçe ilk baskısı sandıktan çıkarılmıstı. Bu kitabı okumakta zorlanıyordum; tam Türkçe degildi! Bir kaç sayfadan sonra kitapta anlatılanların ne kadar çok eklenti yapılarak halka nakledildigini anladım. Bir Ali’den ‘bin Ali’ serisi üretilmisti.

‘Pir’ gelip “Allah Allah! Ya Muhammed; ya Ali!” nidaları esliginde halkı mistik bir havaya büründürüyor; gittiginde hayat sanki normale dönüyordu. Benim için Pir’in varlıgı-yoklugu çok önemli degildi. Dogayla bas basa, birbirimize yetiyorduk…

Karanlık korkusu beni mesgul eden konulardan biriydi. Güne yeni baslarken günesi görmek büyük bir mutluluk kaynagıydı. Sabahları dogan güne yüz dönülüp dua edilirdi. “Isıgını üzerimizden eksiltme; bizi aydınlıgından mahrum bırakma!” diye… Hele Ay ve Günes tutulmaklarındaki törenler muhtesem gösterilere dönüsürdü. “Günes darda; Ay sıkıstırılmıs bizden destek bekliyor!” Bu tapımdaki bütünlük ve alıs-veris çok sevimliydi. Roller degisebiliyor, birkaç saat önce yardıma çagrılanın yardımcısı bu defa sen olabiliyordun. Ilginin çogu göge yönelikti; var olan her sey canlıydı! Silahlar gökyüzüne sıkılır; yakarıslarla kurbanlar kesilirdi. Keyifliydi…


"Budist Ögretileri kaynagından bihaber “Ali’ninki” diye aktarılıyordu.”

Alevi bazen akan bir suyla, bazen bir kayayla, bazen bir agaçla sürekli konusarak dertlesir; sıkıntılarının duyulduguna emin bir sekilde ibadette bulunurdu. Evde baska, dogada baska tapınma sekilleri vardı. Evde Ali, dısarıda evren... Ortada duyacak kimse yokken bu yakarıs niyeydi? Nihayetinde “medet” diye imdada çagrılan Ali insandı ve ölmüstü; bir ölü nasıl imdada yetisebilirdi? Günesin kulakları var mıydı? Yüz sürülen kaya nasıl bir yardımda bulunabilirdi? Bazen bir kus insan donuna bürünüyor, bazen bir geyik evliya oluyordu. Bir de hayali kahramanlarımız vardı. Sıklıkla anılan ‘Hızır Aleyhisselam’ gelip elimizden tutacaktı. Kamil insan olabilmek için çok yardıma ihtiyacımız vardı. ‘Gerçegin sırrına ermek’ için insani zaaflardan sakınmak, hedefe odaklanmak elbette zordu. “Islamiyet’le Aleviligin koptugu nokta tam olarak burada” diye düsünüyordum; “Bir olmak, yaratılısın sırrını çözebilmek için yaratan olmak….” O seviyeye ulasmak için yasam süresinin yetersizligi karsısında bir sansın daha bulunması rahatlatıcı bir durumdu.

Öldükten sonra dünyaya bir daha gelinecek, tekrar denenecekti. Bazen eski Yunan Tanrıları’nın maceraları evliya mucizeleri olarak, bazı Budist Ögretileri de kaynagından bihaber Arabistan Çölü’nde yasamıs “Ali’ninki” diye bize aktarılıyordu.

Ne yana dönsem bir kutsala rastlıyordum. Bu karmasada hangisi biz idik veya nerede bulusmustuk; baslama çizgisi neresiydi? Bütün evreni dolasıp geri dönen gezgin bir topluluk sanki karsımda duruyordu. Alevi Yasam’ın sırrını çözmek için var olan tüm yol seçeneklerine basvurmustum.

Anlatılan Alevilik, yasanan Alevilik, yasatılması için dayatılan Alevilik; üçü bir arada… Anlatılan ve dayatılan arasında sıkısan, olumsuzu redde yönelik direngen yasam….

TD: Bir inanç biçimi olarak ele alındıgında Aleviligi bir din, bir afyon olarak nitelendirebilir miyiz?

Pervane: “Alevilik din midir, dinler toplulugumudur?” diye soruldugunda cevabim “dinlerin kaynasması” olurdu. Bir yandan da “kırk din bir araya gelmis; yine de insanoglunun merakına çare olamamıs” diye düsünüyorum. Aleviligin Islam’a bakan tarafı afyondur aslında.. Diger dinlerden toplanan tarafı da yeterince batıl… Bir sekildeki dinler karısımı günümüz baskın dinlerinin olumsuzlarını tasıyor. Din emir olmaktan ziyade kendiliginden edinilen görev niteliginde; yasamı düzenleyici kurallar dinden çok iyi ve kötünün sonuç seçmeleri…


“Din üzerinden rant Alevilerin de yabancı oldugu bir konu degildir.”

Alevi yalnızdır; kurallarda dayatma yoktur! Seçimlerinin sorumlusu kendisi ve ailesidir. Çıkmaz bir çaba, bir dönüstür. Tabi ki tarihi organize iktidar oyunlarıyla donatılınca Alevinin ince noktası yakalanmıs ve dinsel beklentilerinin resmi olarak karsısına ‘Ali Tablosu’ konmustur. Çünkü Alevi’nin ulasmak istedigi nokta tabloda özenle resmedilen ‘Ali Modeli’dir. Ali ‘öz’e ulasan kisidir… Insanüstü özelliktedir. Sesli söylemeye cesaret edilmese de Ali ‘tanrı’dır; mesafeyi kaldırmıs ve ‘bir’ olmustur; izi sürülmelidir!...

Ulasılmak istenene gidis yollarından bir digeri yine Ali’nin köklerinden destek almak ve bunları rehber edinmektir. Ali’nin tüten ocagı Pir, Dede, Mürsit gibi Aleviligin ticari kısmıdır. Hizmet karsılıgında bir bedel söz konusudur. Babadan ogula geçen mucize dolu yalanları “ceddim adına” diyerek tezgâha seren bu sahıslar bu dinin uyutan faktörü olmaya günümüzde de devam ediyor. Yani din üzerinden rant Alevilerin de yabancı oldukları bir konu degildir. Bu insanların meslegi Cem’de yönetmenliktir. Verdikleri hizmetin faturasını kendilerini kutsal kabul ettirerek topluma ödetmeleri benim Aleviligi terk etme nedenlerimden biridir.

TD: Alevi ve Sünni Inancı karsılastırdın mı; bugünkü bakıs açınla neler söyleyebilirsin. ?

Pervane: Sünni inancı ayrıntısını pek bilmememe ragmen zamanla ögrendigim bir konu. Ailemize bu inançtan katılımlar oldu. Ama ben bu iki inancın benzer tarafını bulabilmis degilim.


“Namaz kılan birini ilk görüsümde hayâl kırıklıgı yasamıstım!”

Alevilik çok sesli, görüntülü bir inançtır. Sünnilik’te görüntü yok. Alevilikteki “Benim Kâbem insandır” sözü bu görüntü ihtiyacından geliyor diye düsünüyorum. Alevi günün 24 saatinde her an ibadete hazırdır. Sünni ise ibadet etmek için hazırlık yapmak zorundadır. Alevi inancı ‘alıs’tır. Hareketli ve sabırsızdır; hak talebidir, coskuludur! Yalnızken bile yakarısı seslidir. Günah kavramı siliktir. Insan yücedir. Tanrı üzerinde odaklanılmaz! Alevi, korkusunun nedenini insanoglunun çözemedigi doga olaylarında arar.

Namaz kılan birini ilk görüsümde hayâl kırıklıgı yasamıstım! “Bu kadar mı; iki egil-kalk, bitti” diye düsünmüstüm. Oysa Alevi’nin trans için zamana ihtiyacı vardır. Bir tek Kurban Bayramı ve kurban kesme kısmında benzerlik bulabilmistim. Bu benzerlik de zaten Islamiyet öncesine aitti. Bununla birlikte Ali bu kadar baskın bir kisilik, esi Fatma ise adının dısında ünsüzdü. Alevi ve Sünni Kadın’ın konumu arasındaki fark da çok belirgindi.


TD: Alevi Toplumları arasında görüs ayrılıkları var: “Islam’ın bir koluyuz” diyenler; “Gerçek Islam biziz” diyenler ve “Islam’la alâkamız yok” diyenler. Dogrusu nedir ve niçin böyledir?

“Ne indirilen kitap, ne Muhammed, ne de Cebrail onların ilgi alanına giriyordu.”

Pervane: Aleviler arasında bu görüs ayrılıkları en yogun dönemini yasıyor. Aslında Alevileri bu ayrılık noktasına getiren sürece bakmak lazım. Geçmisimde ülkenin farklı yörelerinde bulunan Aleviler’in zaman zaman bir araya geldiklerinde ne konustukları meraklarımdan biriydi. “Allah sözcügünü kullanamayan bu insanlara neler oldu böyle?” diye düsünmeden edemiyorum. Alevilerin Islam’ı yüceltmek veya alasagı etmek gibi bir konuları hiç olmamıstı. Islam diniyle sadece Ali ve evlatlarının hareketlerinden dolayı ilgiliydiler. Ne indirilen kitap, ne Muhammed, ne Cebrail onların ilgi alanına giriyordu.

Anlatılan (Alevi Diyaneti) Alevi Yasam’a etki eden sey Ali’nin akrabaları ve akrabalık baglarının günümüzde nasıl ‘leh’te kullanılabilecegi ve “gerçek Müslüman bizleriz” teziyle iktidara yaranarak yer edinme çabası… Aleviler’in sözcüsü rolüne soyunan ve din üzerinden kazanım hedefleyen zihniyet ile ülkede Alevilikle karıstırılan Şiilik... “Islam’ın bir kolu oldukları” iddiasını Alevi’nin önüne sunan tabi ki devlet ve Şii Model’den yola çıkarak ‘Alevileri Sünnilestirme’ çalısmalarında sabırsızlık gösteren digerleri! “Islam’la alâkamız yok” diyenler de bu iki etki arasında bocalayan sıradan Alevi Vatandaslar ile sorgulayan Alevi Nüfusu…

“Bektasi’nin esegini bile yanlıslıkla camiye sokan Aleviler, kendileri o kapıdan nasıl girip çıkacaklar”

TD: Şu anki devlet yönetimi Aleviligi -gönülsüzce de olsa- Islam’ın bir kolu olarak kabul ediyor. Alevi Vatandaslar için son dönemde gelistirilen projelerden biri de ‘Cami altı Cem Evi’! Bu konuda ne düsünüyorsun? Aleviler Cem Evi’nin üst katta olmasını ister miydi? Bunun için bir girisimleri olabilir mi?

Pervane: Şu anki devlet yönetiminin modeli Şii olmamıs olsaydı eminim ki Alevilik bu kadar sesli dile getirilemezdi. Devletin kendisi de bir ‘Şii-Alevi Karmasası’ içerisindedir zaten. Gönülsüzlügünün kaynagında da hayal kırıklıkları yatmaktadır. ‘Alevi’ diye Şii’yi tarif ederken Alevilere eglence kaynagı oldugunu belirtmek isterim.

Aleviler kendileri için gelistirilen projelerin kendileri adına yapılmıs oldugu hissinden uzaklar. ‘Cami altı Cem Evi’ konusunda tüm Aleviler adına konusuyormusum sonucu çıkarılmasın. Ama Aleviler’in Cami’ye kırgınlıkları sadece anlatıldıgı gibi ‘tarihi Ali cinayeti’yle ilgili degildir. Günlük yasamda bu ibadethane yetkilileri tarafından ciddi bir sekilde incitilerek horlanmıslardır. Alevi Cenazesi’nin –mecburen- Cami tarafından kaldırma ihtiyacı karsısında saygısızca ve acısına bakılmaksızın maruz kaldıgı saldırılar düsünüldügünde demek istedigim anlasılacaktır. Cem Evleri’ne duyulan yogun istek de zaten Cami tarafından sürekli dıslanan Aleviler’in ihtiyacından kaynaklanmaktadır.

Bir yandan da bu ‘Cami altı Cem Evi’ birlikteliginin sonuçlarına merak duyanlardan biriyim. Bektasi fıkralarında Bektasi’nin esegini bile yanlıslıkla camiye sokan Aleviler, kendileri o kapıdan nasıl girip çıkacaklardır; sopa yiyerek mi?

Cem Evi’nin üst katta olması talebi süreç için biraz uçuk bir varsayım. Aleviler aynı çatı altında olmayı benimseyebilecekler mi? Sünniler’in bu hosgörüsü samimi mi? Önce bunların sonuçlarını görmek lazım...

TD: 10 Yıl öncesine kadar Türkiye'de Alevi olmak çok zordu. Sünni Toplum onları -siyasi yapılarıyla da iliskilendirerek- “Kızılbas” diye tanımlar ve etik olmayan bir tarzda elestirirdi. Bunun yükünü çektin mi? Sence su an durum neden farklı? ‘Güner Ümit’ olayı gerçekler açısından etkili oldu mu?

“Bunları duyunca diger suçlamalar iltifat gibi gelmisti. Alevilere “dinsiz” diyorlardı. Ben zaten dinsizdim!”

Pervane: Türkiye’de Alevi olmak için çok saglam sinirlere sahip olmak gerek. “15 yasında bir genç kızı babasıyla aynı yataga sokabilecek bir yalan”a düsüncesinde izin veren insanlarla aynı havayı solumak nasıl bir seydir varın sizler düsünün!

Bu ülkede yasayan herkes Alevilerle ilgili bilinçaltındaki bu soruna cevap alıyordu ama nedense ikna olamıyordu yada olmak istemiyordu. En çok da insanlıktan dem vuranların samimiyeti ilerletince bunu sormaları düsündürüyordu beni; kapasite bu kadardı! Hiçbir zaman cevaplamayı kendime vazife edinmedim. Bunları duyunca diger suçlamalar iltifat gibi gelmisti. Alevilere “dinsiz” diyorlardı. Ben zaten dinsizdim!…

Şu anki durumun farklılıgına gelince.. Belirttiginiz tarihlerde Aleviler üzerinde çok ince bir çalısma baslatılmıstı. O dönemde ‘basın’a yansıması mümkün olmayan seylere tanık oldum.

Bölgemdeki Alevi Köyleri’nde ilkokul çagındaki çocuklar yatılı okula yerlestirilmek bahanesiyle toplanarak farklı illerdeki okullara dagıtıldı ve aileleriyle bagları kesildi. Döndüklerinde manzara içler acısıydı. Çocuklar birer ‘küçük imam’ olmustu. Bir sonraki yıl kimse çocugunu göndermeyince ‘badem bıyıklı müftü’ köylerimizi dolasmaya basladı. ‘Pala Aleviler’in bıyıklarına söz dokundurdugunda aldıgı tepkilerden ürkmüs olacak ki ziyaretleri seyreklesti. Bu arada Alevi Köyleri’ndeki Sünni Aileler için ‘Cami insaatları’ hızlanmaya basladı. Ve sonunda 90’lı yıllara gelindi; Fetullah Gülen’in Alevi hayranlıgı, hayranlıktan da öte Alevileri Sünnilestirme saplantısı. Alevi Belediyeler’e bagıslar, kurban gönderme jestleri vs…

Güner Ümit ayrı bir sızı oldu Aleviler’in yüreginde. Alevi-Sünni Evlilikleri’nin son bulmasına bu programın sebep olduguna bizzat sahit oldum. Güner Ümit olayı ‘Susurluk Kazası’ gibiydi. Ilk defa Aleviler’in yarasına bu kadar yüksek sesli dokunulmustu. Tabii Sünni süpheciler de bu sesten feyz alarak merak dozunu arttırmıslardı. Güner Ümit olayını Aleviler için talihsizlik olarak görmüyorum. Ama bu sekilde sese dönüsmesi yanlıstı, üzüntü vericiydi. Bir yalan kendini imha etmisti; saskındım!

TD: Çogunlugu Sünni Türkiye Toplumu her ne kadar Alevileri sevmez -veya eskiden sevmez- idiyse de onların çok saygılı, sevgili, iyilikten yana ve misafirperver oldugunu düsünmekte. Aleviler gerçekten böyle midir?

Pervane: Aleviligin -‘kent dini’nden uzak olma kaynaklı olsa gerek- küçük alanlardaki yasanımı daha kendine özgüdür. Alevi seçimini iyilikten yana yapmıstır hep. Bu konuda genelleme abartılı olmaz diye düsünüyorum çürükler saglamların çoklugundan arada kaynayabiliyor. Sonsuz hosgörü dayanaklı “Karsındaki ne olursa olsun sen dogru insan ol!” ögretisi Hıristiyan kaynaklıdır. Alevi’nin misafirperverligi sadece dıs konuklar için degil, kapı komsusu için de aynı inceliktedir.

TD: ‘Türkiye Alevileri’nin kâbesi Hacı Bektas mıdır? Her sene burayı ziyaret etmelerinin sebebi ruhsal arınma mıdır?

Pervane: Hacı Bektas olayı ‘Alevileri bir kalıba sokma çabası’ndan baska bir sey degildir. “Alevilikte dinsel seyahat”; ilginç dogrusu… Alevi onaylanmak için böyle inançlara sahiptir. Bu tür bir ihtiyaç için kalkıp Hacı Bektas’a gitmesine gerek yoktur. Alevi’nin tüm alıs-verisi bu dünyayladır. Bu sebeple zaman zaman kendini test etme ihtiyacı duyar. Bunun için de bulundugu mekânda kendine bu sınavı sonuçlandıracak donanımı çok kolay edinir. Bu bazen bir pınar olur, bazen de magaradaki tas. Çünkü Alevi nereye gidecegi konusunda bilgi sahibi degildir.

“Bizim pınar bayagı bir hosgörülüydü; kurumak için Hitler veya Saddam’ın gelip su içmesini bekliyordu sanırım…”

Seçimlerinde dogru yolda olduguna dair onaya ihtiyacı vardır; bunun için o tasın içinden geçebilirse dogru yolda oldugunun kanıtı olarak rahatlar. Kötüleri ayıklamak için kötü insana engel iyinin geçisine izin veren magaradaki delikten baska –sözde- kötü bir insanın içmek için egildiginde kuruyan pınarlar vardır bu inançta. Bizim köyde de vardı. Her nedense ben kuruduguna hiç sahit olmamıstım. Bizim pınar bayagı bir hosgörülüydü; kuruması için Hitler veya Saddam’ın gelip su içmesini bekliyordu sanırım…

TD: Kürt olanlar dısındaki Aleviler Atatürk’ü niçin bu kadar hiddetle savunurlar? Bu bir sıgınma veya tutunacak dal olabilir mi?

Pervane: Geçmiste Kürt Aleviler de Atatürk’ü hiddetle savunanlar arasındaydı. Bizim evimizde de Ali’nin resminin yanında Atatürk’ün resmi vardı. Kürt Aleviler zamanla degisime ugradı. Irk, Aleviler’de ayrıstırıcı bir etken degildi. Aleviler’e Atatürk’ün ‘Selanik Tahtacıları’ndan oldugu bilgisi iletilmis; onlar da Alevi baglarından dolayı Atatürk’ü sevmisti. Atatürk’ün Aleviler’e kayıtsızlıgının sebebini onun etrafındaki komutanların kendisini yanlıs bilgilendirmesi olarak görüyorlardı.

TD: Seni Ateizm’e yönelten ne oldu.?

Pervane: Sanırım “Aleviligin içinde Ateizm de var!” dersem tepki alacagım ama ben böyle hissediyorum. Bugün Alevilikle ilgili bir ‘ululama’ kampanyası var. Nihayetinde ilk elden dönüsüyoruz. Düsünmeyen insan yönlendirilmeye muhtaçtır. “Önümüzde duran sepetin içinde baska neler var?” diye merak duymadıgımızda birileri kendi seçimini elimize tutusturuyor. Alevilikte de durum farklı degildir. Alevi din ile ‘yas’ken fazla egilmediginden sepetteki seçimini kendi eliyle yapacak cesareti edinmede diger dinlere mensup bireylerden daha sanslıdır.

“Ailem bütün aykırılıga ragmen hep yanımdaydı”

TD: Dinlerden özgür olmayı seçtikten sonra yakın çevren ve ailen ile çatısma yasadın mı?

Pervane: Dinlerden özgürlügü seçmis olmama yakın çevremden çok ‘Ocak’ mensubu kisiler tarafından tepki gösterildi. “Yüzyıllardır neslimiz dinsizlikle ve sapkınlıkla suçlanıyor. Biz dinsiz degiliz! Müslümanlıgı en iyi biz biliriz. Onlar peygamberimizin ve evlatlarının düsmanı! Sen kandırılmıssın; aklına sokulan düsünceler onların oyunu.. Büyüklerini dinle” gibi suçlamala ve telkinlerde bulundular. Ben bunlara “Alevi Yobazları” diyorum. Bunun dısında Alevi oldugunu yeni ögrendigim kisilere yüksek sesle “Ateist’im” diyebiliyorum. Böyle durumlarda çok az sitemle karsılastım simdiye kadar.

Ailem ise bütün aykırılıga ragmen hep yanımdaydı. Dinin gerekliligi hakkında kararsızdılar. Alıskanlıklar degisime karsı istikrarsız direndi. Büyük yastakileri fazla yormamaya özen gösterdim; gençlerde aynı özene sahip oldugum söylenemez…

TD: Sitemize nasıl eristin ve neler bekliyorsun?

Pervane: Inanç ve inançsızlık arasında gel-git içinde olan bir arkadasımla konusurken ona Süleyman’ın sarkılarından bahsetmis, bir de kaynak kitap adı vermistim. Daha sonra “Bakalım nette bu konuyla ilgili neler var?” diye arastırırken site ilk sayfada karsıma çıktı. Ilk incelemelerimde -forumdaki inançlı sayısının yogunlugundan olsa gerek- tam olarak benimseyemedim. Sonu gelmez tebligci yazıları sıkıcıydı. Sonra baktım bayagı aklı basında üyeler de var. Bir süre okudum. Önce erkeklere özel bir site gibi algıladım ve bir zaman izleyicisi oldum sadece.

Turan Dursun Sitesi’nin ülke insanına katkısının devam etmesini, bu farklı durusun bir gün düsünce ve yazıdan çıkıp sese dönüsmesini ve öncü olmasını ümit ediyorum…

TD: Tesekkürler!...




HABER - YORUM..

ABD, Kanada ve Ingiltere'de en çok satanlar listesinden inmeyen ve Temmuz ayında ‘Tanrı Yanılgısı’ adıyla yayımlanan kitap hakkında savcılık sorusturma baslattı.

Dünyanın tanınmıs Ateistleri’nden olan Ingiliz yazar Richard Dawkins'in, yayımlandıgı ülkelerde büyük tartısmalara neden olan, tanrının varlıgını ve dini sorguladıgı ‘Tanrı Yanılgısı’ adlı kitabı bir Türk okuyucunun sikâyetiyle sorusturma konusu oldu.

Yayımlandıgı 2006 yılından beri ABD, Kanada ve Ingiltere’de en çok satanlar listesinden inmeyen ‘The God Delusion’ adlı kitap Kuzey Yayınları tarafından Temmuz 2007’de ‘Tanrı Yanılgısı’ adıyla Türkçeye çevrilerek okuyuculara ulastı.

Bir Türk okuyucu Dawkins'in tartısmalara neden olan kitabıyla kutsal degerlere saldırdıgını iddia ederek savcılıga sikâyette bulundu. Şisli Cumhuriyet Bassavcılıgı dört sayfalık dilekçeyi incelemesinin ardından kitabı hazırlayanlar hakkında sorusturma baslattı.

Ateizm suç degil!..

Türk Ceza Yasası’nda Ateizm suç sayılmazken çeviriyi inceleyen Şisli Basın Savcısı Muhittin Ayata kitapta inanan insanları asagılayan, küçük düsüren ifadeleri tespit ederse çevirmen ve yayıncı hakkında dava açacak.

Dava açılması halinde TCK’nun “Halkı kin ve düsmanlıgı tahrik ve asagılama” suçunu kapsayan 216. maddesi geregince çevirmen ve yayımcının 6 aydan 1 yıla kadar hapisle cezalandırılması talep edilebilecek.

Kuzey Yayınları Yetkilisi kitap hakkında resmi bir sorusturma konusunun henüz kendilerine bildirilmedigini, sadece savcılıktan bir kisinin kitabı basan matbaayı telefonla arayarak bazı bilgiler aldıgını belirtti.

"Dünya insanlıgına ‘hak’ diye sunulan dinlerin kitaplarında yüzlerce ‘asagılama, kin ve tahrik’ bulunuyorken bunu görmezden gelenlere bir tokattır ‘Tanrı Yanılgısı’…"