Maymunlar ve Para

[frodo]

En çok satan kitaplar listesinde haftalarca birinci sırada yer alan Freakonomics kitabının yazarı Steven Levitt, yaklaşık bir yıl önce New *York Times'da, Yale Üniversitesinde yapılan çok ilginç bir araştırma hakkında ses getiren bir yazı yazdı. Yazının ve araştırmanın ilginç olmasının nedeni, bu araştırma para ve maymunlarla ilgili olmasi.


Keith Chen, Yale Üniversitesinde ekonomi bölümünde görev yapan bir profesör.
Keith Chen'in araştırması;

Maymunlara, para kullanmayı öğretmek ve bunun sayesinde topladığı bilgileri, bizlerin yani insanların, para ile olan ilişkisini karsılaştırıp, çeşitli sonuçlar çıkarmak. Araştırma, Yale
Üniversitesinin maymun laboratuarında başlıyor.

Bu laboratuarda 7 adet capuchin maymunları, bir ana ve birçok küçük deney kafeslerinde, para
kullanmayı öğreniyorlar. Para olarak, gümüş renkli, somun kullanılıyor. Süreç gayet basit. Ana kafesten bir maymun alınıp, deney kafesine koyuluyor. Bu maymuna para adını verdikleri somun veriliyor. Maymun öncellikle bu somunu kokluyor, ağzına götürüyor. Bu aşamada bir tepsi içinde çeşitli yiyecekler getiriliyor: elma, üzüm ve jell-o. Amaç, bu 7 maymunun her
birinin sevdiği yiyecek türünü bulmak ve bu yiyeceği elde etmek için parayı kullanmalarını sağlamak. Deney kafesindeki maymun elmayı seçiyor. Araştırmacılar, maymuna elmayı vermeden önce, elinden parayı alıp, maymuna yiyeceği veriyorlar.

Bu süreç haftalarca sürüyor ve maymunlar birkaç hafta sonra, ellerindeki somunun yani paranın gücünü anlamaya başlıyorlar. Maymunlar paranın kullanımını; araştırmacılar, en çok tercih edilen yiyeceği *öğrendikten sonra, yeni bir süreç başlıyor: fiyatlandırma. Bu yeni süreçteki amaç, maymunların, biz insanlar gibi rasyonel kararlar verip vermediğini bulabilmek. Böylece araştırmacılar, birçok maymunun tercihi olan jell-o'nun fiyatını iki somun, elmanın fiyatını yarım somun ve üzümün fiyatını ise bir somun yapıyorlar.

Buldukları sonuç ise gerçekten ilginç. Maymunlar, deney sırasında, biz insanlar gibi para harcama konusunda çoğu zaman rasyonel davranıyorlar. Parasını, en çok yiyecek alabileceği şekilde harcamaya başlıyorlar. Maymunlar, 1 somun verip, 2 dilim elma almayı, fiyatı 2
somun olan bir adet jell-o'ya tercih etmeye başlıyor.

Buraya kadar her şey güzel! Günlerden bir gün, yine ana kafesten, deney kafesine alınan maymun, deney kafesindeki bir tepsi içinde bulunan 12 somunu *görüp, aniden çılgına dönüyor. Paraların bulunduğu tepsiyi kapıp, ana kafese *fırlatıyor ve kendisini de ana kafese atıyor. Ana kafesteki bütün maymunlar bir anda gökten para yağdığını görüp, yere düşen paraları
kapışmaya başlıyorlar. Levitt, bunu yazısında maymun tarihinde gerçeklesen ilk "banka soygunu"(maymunun tepsiyi çalması) ve "hapishane kaçışı" (maymunun deney kafesinden, ana kafese kaçışı) olarak tanımlıyor.

Bütün bu kaos içinde araştırmacılar, ana kafesteki maymunlardan parayı geri almaya çalışıyor. Olay biraz yatıştığı bir anda Keith Chen, hiç görmemeyi tercih ettiğini söylediği bir olaya şahit oluyor: Erkek maymunlardan biri, dişi maymunlardan birine yaklaşıp, ona elinde bulunan somunlardan birini veriyor ve bunun karşılığında dişi maymun, erkek maymunun seks teklifini
kabul ediyor! İşin ilginç yanı bu iki maymunun "işi" bittikten sonra, dişi maymun "kazandığı" parayı araştırmacıya getirip, bununla üzüm almaya çalışıyor. Chen, bu olayı maymun tarihindeki ilk "fuhuş" olarak tanımlıyor.

Üniversitenin araştırma etik bölümü, maymunlar üzerinde yapılan para araştırmasının, maymunların yaşam koşulunu, değerlerini ve gündelik yaşamlarını tamamen değiştirdiği ve zedelediği gerekçesiyle, araştırmayı iptal edip, maymunlara para verilmesini yasaklıyor. .

Bu yazı e-posta yolu ile vartor'dan gelmiş. Çok ilginç bir araştırma. Gülmeli mi ağlamalı mı
karar veremedim; yardım edin *

[Averroes]

Sonuç itibariyle, insan ve maymun arasındaki evrimsel gelişme ortaya konmuş oluyor. Ben frodo'yu tanırım, sırf eğlencelik olarak bu yazıyı sitesine alacak bir adam değildir. Kesin vardır bir bildiği. Yalnız sevgili frodo,

Köpeklere de araba kullanmasını öğretiyorlar, ne dersin var mı bizim bu hayvanlarla da bir akrabalığımız? Ayılar da Sulukule romanları gibi göbek atıyor, al sana bir akraba daha...

Sevgili FRodo, salt klasik koşullanmaya dayanan (Bkz Pavlov ve köpek örneği) bir durumu, (eğer öyleyse) evrimci tezlerine dayanak yapman beni şaşırttı,

Yok bunu sadece eğlence amaçlı yapmışsan, pardon yanlış anlamışım o zaman.

Selamlar

[osmanduran]

Bu calismayi biliyorum, ben de cok ilginc bulmustum. Ama anlatilan hayvan aleminin ilk banka hirsizligi ya da fuhus olaylari arastirmanin biraz magazinel ve sansasyonel boyutlari. Bahsedilen olaylar calisma boyunca ender gorulen olaylar dolayisiyla bilimselligi tartismali. Zaten atifta bulundugun Levitt, Freakenomics kitabının yazarı ve biraz magazinel bir insan.

[aydoe]

Hayvanların zekası olduğuna ve düşünebildiklerine inanıyorum.
Benim bir köpeğim vardı rol yapardı ,tiyatro oynardı.Beni kandırırdı.

[frodo]

schopenhauer";p=&quot´isimli üyeden Alıntı

Sonuç itibariyle, insan ve maymun arasındaki evrimsel gelişme ortaya konmuş oluyor. Ben frodo'yu tanırım, sırf eğlencelik olarak bu yazıyı sitesine alacak bir adam değildir. Kesin vardır bir bildiği. Yalnız sevgili frodo,

Köpeklere de araba kullanmasını öğretiyorlar, ne dersin var mı bizim bu hayvanlarla da bir akrabalığımız? Ayılar da Sulukule romanları gibi göbek atıyor, al sana bir akraba daha...

Sevgili FRodo, salt klasik koşullanmaya dayanan (Bkz Pavlov ve köpek örneği) bir durumu, (eğer öyleyse) evrimci tezlerine dayanak yapman beni şaşırttı,

Yok bunu sadece eğlence amaçlı yapmışsan, pardon yanlış anlamışım o zaman.

Selamlar

Evrimin böyle basit delillere ihtiyacı yoktur sn.schopenheaur. Ama bu yazıyı ilginç bulma nedenim
para idi.

osmanduran";p=&quot´isimli üyeden Alıntı

Bu calismayi biliyorum, ben de cok ilginc bulmustum. Ama anlatilan hayvan aleminin ilk banka hirsizligi ya da fuhus olaylari arastirmanin biraz magazinel ve sansasyonel boyutlari. Bahsedilen olaylar calisma boyunca ender gorulen olaylar dolayisiyla bilimselligi tartismali. Zaten atifta bulundugun Levitt, Freakenomics kitabının yazarı ve biraz magazinel bir insan.

Hoşgeldin osmanduran. Kısa ve güzel değerlendirmen için teşekkürler.

aydoe";p=&quot´isimli üyeden Alıntı

Hayvanların zekası olduğuna ve düşünebildiklerine inanıyorum.
Benim bir köpeğim vardı rol yapardı ,tiyatro oynardı.Beni kandırırdı.

Tüm hayvanların yaşamlarını idame ettirmeye yarayacak kadar, hatta bazılarının bizi şaşırtacak bir zekaya sahip olduklarını düşünüyorum bende sevgili aydoe.

[vgm.1]

Red Kit barın ahırına Düldül'ü bırakıyor, züppe atlar Düldül'e biz çok akıllıyız sahibimiz bir ıslık çaldımı hemen bizi çağırdığını anlar yanına koşarız diyorlar.

Düldül ıslık çalıyor, Red Kit hemen geliyor, bezgin bir sesle "gene ne var Düldül" diyor.

Selamlar.

Birde Dalton kardeşlerin aranıyor ilanları çok güzeldi.

Resimler ve altlarındaki yazılar.

Joe Dalton * * * Jack Dalton * * * *William Dalton * * * * * * * Avarel
*Aranıyor * * * * * * Aranıyor * * * * *Bulunsada olur * * * * * * * Aranmıyor
*10,000$ * * * * * * * 5,000$ * * * * * *bulunmasada

Selamlar.

[frodo]

Geçenlerde N.G de bir karganın ceviz kırma formülünü izlemiştim. Karga kıramadığı cevizi
taşıtların yoluna atıyor. Ama bir problemle karşılaşıyor. Arabalara kırdırdığı cevizleri arabalar
yüzünden alamıyor. Bunun üzerine dahiyane bir çözüm bulup cevizleri yaya geçidinin bulunduğu yere bırakıyor. Taşıt trafiği kesilince aşağıya inip afiyetle cevizini yiyor.

Bu da youtube görüntüleri:

[vgm.1]

Şimdi biz kargalardan mı geliyoruz frodo? Evrimleştik ve kanatlarımız kollarımız mı oldu.
Peki beyazlar alakargadan, zenciler kara kargadan mı yani, çok basite kaçmışsınız. Cık, cık, cık.

[vartor]

Nereden geldigimiz muhim degil, nerede oldugumuz muhim.
Yukardaki deneyden cikardigim sonuc, para icad edilmese biz maymun kalacaktik. Eskiden kufur ederdim parayi icad edene, simdi "insanligimizi" ona borclu oldugumuzu anladim.
Sartlandirma baska sey, parayi kullanmayi ogrenmek baska. Notekim hala insanlar arasinda parayi iyi kullanmasini bilenler digerlerine ustunluk kurabiliyor, alt tarafi bir kagit parcasi oldugunu bildigimiz halde, hepimiz boyun egmiyor muyuz bu sartlandirmaya...

[Putataparosman]

Cumhuriyettede çıkmıştı bu yazı. Harika deney.