Sesli düşünüyorum.Geçen yıl bir başlığa postaladığım bir mesajda anlattıklarımı,daha doğrusu bu mantığı sizinle paylaşmak istiyorum.Örneklerin çoğunu zaten biliyorsunuzdur;
|
Sümer fırtına tanrısı İshkur'un serüveni de ilginç,Akadlar ve diğer Semitik halklar ona Adad adını veriyor,bir diğer yaygın adıysa Ramman.
Ramman,Kenanda ve Tevratta Rimmon;fırtına,yağmur ve bereket tanrısı olarak görevine devam ediyor.Kurandaki Rahman ve Rahmet kavramlarıyla çok fazla benzerlik içeriyor.
Aslında Kuranda Allah'ın isim ve sıfatlarına bir göz attığımızda birçok Mezopotamya tanrısıyla karşılaşıyoruz,bunun sebebiyse bir önceki süreçlerde yaşanılan henoteistik süreçlerde diğer tanrıların adlarının ana tanrının adı yada sıfatı haline gelmesi...
Bunun ilk örneğini Mardukda yaşıyoruz,birçok tanrı ismi Marduk'un adlarından biri haline getirilerek tek tanrıya geçiş için bir adım atılmıştır.
En net haliyleyse Asurlular zamanında yaşanmış,birçok tanrı Ashurda birleşmiştir.
Tüm Kuran tefsirleri Uzza'nın Aziz'in dişili olduğunu açıkça yazar,öyleyse yukarıdaki kural doğruysa bir zamanlar Aziz isimli bir tanrı yaşamış olmalı.
Gerçektende Palmira'nın Azizu'su,Mezopotamyada Azizo'dur ve yine yüce anlamına gelir.
Kuran'ın ''Malik''i de eski bir Levant tanrısıdır,Molek de..
Birçok din ve kültürde ay adlarının eski dinlerin tanrılarına dayandığı düşünüldüğünde İslam ayları da araştırılmalıdır;aslen Levant tanrısı olup ünü Mısır'a kadar yayılan Reshep'in Recep ayı haline dönüşmüş olabileceğini düşünüyorum,aynı şekilde Shamin-Şaban benzerliği de ilgi çekici...
İlk başta zorlama gibi duruyor ama farklı dillerdeki kaç ay isminin aslında tanrı adı olduğu düşünüldüğünde bir anlam taşıyor,Türkçeye geçen Mart,Mayıs,Temmuz,Ağustos adlarının da birer tanrı adı olduğunu unutmamak gerek.Tabi Kral Augustus'un ölümü sonrası tanrısallaştığını belirteyim.
Marduk konusundaysa Muazzez Hoca'nın ilginç bir tesbiti var;Kuranda Babil'in geçtiği tek ayette Harut ve Marut adlı yoldan çıkmış iki melekten bahsediyor,irade yoksunu varlıkların nasıl yoldan çıkabileceği çelişkisi bir yana Marduk ve Marut benzerlikleri de şaşırtıcıdır.
|
Yukarıdakilere eklenebilecek
Arş-Arshu gibi başka örnekler de var
Yunan,Anadolu ve Roma panteonunun aksine Semitik panteon yer yer etnik aidiyet üzerine kuruludur.Her bir kabilenin kendine ait küçük bir tanrısı,genişleyen kümenin tümününse daha büyük bir tanrısı olduğu görülecektir.
Bu da bizim işimizi kolaylaştırır,birçok tanrı benzer adlarla tüm yarımadada rahatlıkla takib edilebilir.Diye düşünüyorum.
Bunu gibi-isim benzerliği olmasına gerek yok-
politeizm kalıntısı olduğunu düşündüğünüz kavramları burada paylaşabiliriz.