Din Qur’ans of the Umayyads

[Nolan]

Linkten kitabı okuyabilirsiniz;
https://brill.com/display/title/2390...wuzv&result=84
719cRrM6OjL._SY425_.jpg
Chatgpt'den kitabı özetlemesini istedim;

Qur'ans of the Umayyads: A First Survey (Brill, 2014 civarı yayımlanan çalışma) erken İslam döneminde, özellikle Emevîler (661–750) dönemine ait Kur'an nüshalarını ve Kur'an yazım kültürünü inceleyen akademik bir eserdir. Çalışmanın temel amacı, Emevî döneminde Kur'an metninin nasıl üretildiğini, çoğaltıldığını, kullanıldığını ve devlet ideolojisiyle nasıl ilişkilendiğini araştırmaktır.

Ana tez

Kitap, geleneksel İslam anlatısındaki "Kur'an'ın metni Hz. Osman döneminde (ö. 656) standartlaştırıldı ve sonraki dönemlerde sadece korundu" görüşünü sorgulayan modern akademik yaklaşımlar bağlamındadır.

Temel soru şudur:

Emevîler döneminde elimizdeki Kur'an metni ve mushaf kültürü nasıl şekillendi?

Yazarlar, erken mushafların yalnızca dinî metinler olmadığını; aynı zamanda:

devlet otoritesinin,
siyasi meşruiyetin,
yeni İslam toplumunun kimlik inşasının

araçları olduğunu gösterir.

1. Emevî dönemi Kur'an nüshaları

Kitap özellikle şu tür materyalleri inceler:

parşömen üzerine yazılmış erken mushaflar,
büyük boy anıtsal Kur'an nüshaları,
cami ve devlet kurumlarında kullanılan mushaflar,
kitabe ve vakıf amaçlı Kur'an yazmaları.

Emevî döneminde Kur'an nüshalarının çoğalması, İslam'ın artık sadece sözlü aktarım değil, yazılı ve kamusal bir kültür hâline geldiğini gösterir.

2. Mushaf ve iktidar ilişkisi

Kitabın önemli noktalarından biri şudur:

Emevî halifeleri Kur'an'ı sadece ibadet amacıyla değil, siyasi bir sembol olarak da kullandılar.

Örneğin:

büyük mushafların camilere bağışlanması,
Kur'an'ın devlet mimarisinde görünür hâle gelmesi,
halifenin "Allah'ın kitabının koruyucusu" rolünü üstlenmesi

Emevî yönetiminin meşruiyet üretme yollarından biri olarak değerlendirilir.

3. Abdülmelik dönemi (685–705)

Kitap özellikle Abd al-Malik ibn Marwan dönemine önem verir.

Bu dönemde:

Arapça devlet dili hâline getirildi,
İslamî semboller güçlendirildi,
Kubbetü's-Sahra inşa edildi,
İslami yazı ve sanat gelişti.

Kur'an yazmaları da bu kültürel dönüşümün parçası olarak ele alınır.

4. Yazı biçimi ve gelişim

Kitap, erken Kur'an yazmalarının:

noktasız Arap yazısıyla,
harekesiz biçimde,
farklı yazı stilleriyle

üretildiğini gösterir.

Bu durum, Kur'an metninin ilk dönemlerde bugünkü basılı mushaf biçiminden farklı bir görünüme sahip olduğunu ortaya koyar.

Örneğin:

harf ayrımları sınırlıdır,
okuma gelenekleri yazıdan tamamen çıkarılamaz,
metnin okuyucu tarafından yorumlanması gerekir.

5. Tarihsel önemi

Kitabın vardığı genel sonuç:

Emevîler dönemi, Kur'an'ın oluşum sürecinin sonrasında yalnızca "koruma dönemi" değil; aynı zamanda metnin görsel, yazılı ve toplumsal olarak standartlaştırıldığı aktif bir dönemdir.

Yani Kur'an tarihi:

Sözlü aktarım dönemi
⬇
İlk yazılı kayıtlar
⬇
Osmanî mushaf geleneği
⬇
Emevî döneminde kamusal ve estetik standartlaşma
⬇
Abbâsî döneminde daha gelişmiş yazım ve kıraat sistemleri

şeklinde değerlendirilir.

Akademik yaklaşımı

Kitap revizyonist aşırı uçta değildir; yani "Kur'an tamamen geç dönemde uyduruldu" gibi iddiaları savunmaz. Daha çok şu görüştedir:

Erken bir Kur'an metni vardır.
Ancak bu metnin toplumsal kullanımı, yazımı, görsel biçimi ve otorite kazanması uzun bir tarihsel süreçtir.
Emevî dönemi bu süreçte kritik bir aşamadır.

Bu nedenle eser, François Déroche, Behnam Sadeghi, Nicolai Sinai gibi erken Kur'an tarihi çalışan akademisyenlerin tartışmalarıyla aynı literatür içinde değerlendirilir.

Kısaca: "Qur'ans of the Umayyads", Kur'an'ın Emevîler döneminde nasıl bir devlet, sanat ve yazı kültürü nesnesine dönüştüğünü gösteren, erken İslam tarihinin maddi kaynaklarına dayalı önemli bir çalışmadır.