İslam'da Hac

[pante]

Hac denince Kabe ziyareti akla gelir ama dinlerin çoğunda hac ritüeli mevcuttur.
İslam’dan önce de birçok dinde hac vardı.

Farklı isimlerde ifade edilmesine rağmen tüm inançlarda kutsal kişiler, kutsallaştırılmış yer ve nesneler vardır. Bu nesneler taşlardan, ağaçlardan, su kaynaklarından, dağ, mağara ve nehirlerden tutun da tapınaklara kadar çeşitlilik arz eder.
Kişinin dini ne olursa olsun, insan tabiatı böyle yerlere ihtiyaç duymuş ve inancına uygun kutsallaştırılacak nesne ya da mabet arayışı içinde olmuştur.

Sümerlerde Nippur'daki enlil, Samilerde Ninova'daki iştar, Mısırlıların ziyaret ettiği byblos'taki Baaltis tapınağı bilinen en eski hac yerlerindendi.

Eski Yunanlılar yazgılarını öğrenmek için Apollon kâhinine başvurmak üzere Delphi'ye giderlerdi. Ayrıca Asklepios'tan şifa dilemek üzere Epidauros'taki sağlık tanrıçasının meşhur tapınağına ziyaret yaparlardı.

Hindistan toprakları 2000 yıldan beri hac yapılan kutsal topraklar sayılır. Ganj nehri en kutsal mekan olmakla birlikte Hindistan'ın her köşesi kutsal mabet ve türbelerle doludur.

Budha'nın ilk manastırını kurduğu Racgir, Budha'nın iki havarisinin mezarlarının bulunduğu Şançi ve Budha'nın 24 yağmur mevsimini geçirdiği yer olarak bilinen Şravasti, Budhistlerin Hindistan'daki belli *hac yerleridir. Budist haccının en önemli özelliği kutsal mabut ve mabetlerin çevresinde dönerek tavaf edilmesidir. Tibetli Budistler güzergahları üzerindeki tüm kutsal yerleri saat yelkovanı şeklinde tavaf ederek hac merkezine doğru yol alırlar.

Hristiyanların 2. yüzyılda Kudüs'ü hac amacıyla ziyaret ettikleri bilinir. 2. Yüzyılda, Havari Petrus'a adanmış anıtlar üzerinde, hac seyahatlerinin yapıldığına dair yazılar bulunmaktadır.
Azize helene, İsa'nın doğduğu, çarmıha gerildiği, gömüldüğü ve büyük kiliselerin kurulduğu yerleri ziyaret eden ilk hacı kabul edilir.
Pavlus’un yaptığı yorumlarla hac ibadetine batini anlamlar yüklenmiş, bu nedenle Kudüs bir hac merkezi olmaktan çıkarılmıştır.
Daha sonraki dönemlerde Hz. İsa’nın yaşadığı yerleri görme arzusu hac ziyaretini tekrar canlandırmıştır. Kudüs'ten başka birtakım kiliseleri ve kutsal yerlerin ziyaret edilmesini de hac saymıştır. Ortaçağ'da bazı Hıristiyan azizlerinin gömülü bulunduğu kilise ve manastırlar bunlar arasındadır. Örneğin Fransa'da Lourdes ve Chartres kentlerindeki kutsal yerleri her yıl milyonlarca hacı ziyaret eder. Türkiye'de Efes yakınındaki Meryemana Evi de Hıristiyanlar için önemli bir hac yeridir.

Sukkot, Fısıh ve Şavuot bayramları Yahudilikte aynı zamanda hac zamanıdır. Dinî kurallara göre Yahudiler her sene bu bayramlarda Kudüs’e hacca gitmek zorundadırlar. Süleyman Mabedi yıkıldığı için günümüzde Kudüsteki Ağlama Duvarı hac ibadet yeri olarak kabul edilmekte ama zorunlu kılınmamaktadır. Yahudilerde haccın İbrahim'e kadar uzandığına inanılır. *Eski Ahid'de zikredilen yerler Yahudilerce hac mekanı olarak kabul edilir.

[sargon]

Tarihte çok sayıda ibadet merkezi var. Pante'nin de anlattığı gibi birçoğu benzer bir ibadet ziyretine sahne oluyor. Bunların en eskileri hangisidir acaba diye bir soru sordum kendime. Bunun İngiltere'deki Stonehenge olabileceği aklıma geliyor. Stonehenge denilen yer 30 tane kocaman taştan oluşuyor. Bunların hengi amaçla buraya konulmuş olduğu hala tam olarak netleşmiş değil. Bir dair biçiminde dizilmiş 30 tane koca kaya var ortada. Tarihinin ise 6000-7000 yıl önceye kadar gittiği tahmin ediliyor. Bir çember biçiminde dizilmiş olan bu taşların bir tür Kabe oluşturduğu ve ibadet mekanı olarak düşünülmüş olduğu düşünülüyor. Taşlardaki bazı bileşimlerden de gök cisimleriyle ilişkili olan bir takım inançların olduğu izlenimi var.

http://www.hurriyet.com.tr/agora/art...?sid=4&aid=873

Musa Tanrı'yla ilk olarak nerde karşılaşıyor? Kutsal toprakta. Bakın Tevrat bunu nasıl anlatıyor.

1 Musa kayınbabası Midyanlı Kâhin Yitro`nun sürüsünü güdüyordu. Sürüyü çölün batısına sürdü ve Tanrı Dağı`na, Horev`e vardı.
2 RAB`bin meleği bir çalıdan yükselen alevlerin içinde ona göründü. Musa baktı, çalı yanıyor, ama tükenmiyor.
3 Çok garip diye düşündü, “Gidip bir bakayım, çalı neden tükenmiyor!”
4 RAB Tanrı Musa`nın yaklaştığını görünce, çalının içinden, “Musa, Musa!” diye seslendi. Musa, “Buyur!” diye yanıtladı.
5 Tanrı, “Fazla yaklaşma” dedi, “Çarıklarını çıkar. Çünkü bastığın yer kutsal topraktır.

Bu çalıdan çıkan ateş sahnesi Kuran'da da geçer ve bence burda eski kutsal mekanların izleri vardır.

[pante]

Kabe’nin çevresinde binlerce çırılçıplak insan bir yandan dönüp tavaf ediyor, bir yandan da hep bir ağızdan şunları haykırıyorlardı:

"Lebbeyk allahümme lebbeyk.
La şerike leke illa şerikun huve lek.
Temlikuhu ve ma-melek"

Buyruğundayım! Ulu Tanrım buyruğundayım!
Buyruğun başım üstüne! Ortağın yoktur senin!
Yalnızca tek ortağın var!O da senin!
Nesi varsa hepsi senindir Tanrım!

Her kabilenin kendisine özgü telbiyesi vardı.
Uzza`ya tapanların telbiyesi şöyleydi ;

"Lebbeyk allahümme lebbeyk.
Lebbeyk ve sa`deyk.
Ma ehabbena ileyk"

Ünlü Arap soybilimci İbu'l-Kelbi Kitabu'l- Esnam adlı kitabında Hac sırasında , arafat ve Muzdelife'de , ataları olan Nizamoğullar'nın böyle seslendiklerini yazıyor.


Çıplak tavaf amacı, her şeyden arınmış, her şeyi geride bırakmış, El-İlah’ın karşısında eşit şekilde çıkmış olmaktı. Özellikle Mekke dışı kabilelerden gelenlerin tümü çıplak tavaf ediyorlardı. Giysi ile tavafı Tanrı karşısında makbul saymıyorlardı.

[pante]

Kabe’nin içinde her kabileye ait bir put vardı. 360 civarındaki putların en büyüğü Hübel’di.
El-İlah Ay tanrısıydı ve Güneş tanrıçasıyla evliydi. Kızları ise Lat, Uzza ve Menat idi.
El-İlah, ellah olarak telaffuz edilirdi. Zamanla “Allah” denilmeye başladı.
İslam’dan önce de Kureyşlilerin en büyük tanrısı ve her şeyin yaratıcısı “Allah” idi.
Buna Arap şiirlerinde ve isimlerinde de sıkça rastlanır. Örneğin Muhammed’in babasının adı Allah’ın kulu anlamında “Abdullah” idi.

İslam öncesi Arap şairlerinden Adiyy İbn Zeyd'l İbadi divanındaki bir şiirinin ilk dizesinde şöyle der:

RAHİME'LLAHÜ MEN BEKA LİL HATAYA
KÜLLÜ BAKİN FE ZENBUHU MAĞFURUN

Allah, günahları için ağlayana merhamet eder.
Günahları için ağlayanların günahlarını bağışlar.

İslam öncesi şairlerinden Ümeyye İbn Ebi's Salt'ın iki dizesi ise "ALLAHÜMME" ile başlıyor :

Ulu tanrım , sen istersen herkesi bağışlarsın
Sana muhtacı olmayan noksansız kul var mı?


Çıplak hacılar, hacerül Esved taşı adını verdikleri ve gökten indiğine inandıkları kara taşın önünden geçerken onu öper ve yüz sürerlerdi. Bu taşın daha önceki dönemlerden kalma çok tanrıcılık inancındaki Afrodit heykelinin kafası olduğu konusunda görüşler ağırlıktadır.
Ancak Kureyşliler bu taşı soylarının oluşumunun simgesi ve üreme organı olarak görmekteydiler. Soylarının İbrahim’in cariyesi ve İsmail’in annesi Hacer’e dayandığına inandıklarından bu taşa da Hacerül esved adını vermişlerdi.

Taşın kara olması yıllarca el sürülmesinden dolayı ya da içeriğindeki madenler nedeniyle oksitlenme olarak açıklanır.

[pante]

7 kez yapılan Tavaftan sonra yine çıplak olarak Safa ve Merve tepeleri arasında 7 kez gidip gelinirdi. Bu 7 sayısı putperestlerce kutsaldı. 7 sayısının kutsallığına Sümer-Babil uygarlıklarında da rastlanır.
Bu iki tepede İsaf ve Naile adlarında iki heykel vardı. Bunların zamanında birbirine aşık iki gençken Kabe’de sevişecek kadar çılgınca bir harekete yeltendiklerinden El-İlah tarafından taşa dönüştürüldüklerine inanılırdı.

İslam’da ise Say’a, İbrahim’in Hacer’i ve oğlunu bu ıssız yere terk etmesinden sonra Hacer’in bir o tepeye, bir öbür tepeye çaresizce koşup çevreye bakarak yiyecek, su ya da bir yardım araması olarak inanılır.

Çıplak tavaf’ı hoş karşılamayanlar, eşlerine izin vermeyenler ya da eşlerini gece çıplak tavaf yaptıranlar da vardı. Kureyş’de gelişen inançlardan Hanifler bu gruptandı. Muhammed’de çıplak tavafa karşıydı ve Mekke’nin fethiyle birlikte çıplak tavafı yasakladı. Ayrıca Kabe çevresine putperestlerin yaklaştırılmamasını emretti.

Çıplak tavaf ile ilgili olduğu düşünülen Buhari ve Müslim gibi sağlam hadisçilerin hadisleri arasında yer alan şu hadis ilginçtir:

"Peygamberin izniyle ihramdan çıkıp Mina'da bulunan kadınlarımıza yöneldik. Zekerlerimizden meni damlıyordu.”

Çıplak hac yasaklanmış olsa da çıplaklığın önemi tamamen terk edilmemişti.
Sıradan giysiler yerine sadece iki parçadan oluşan “İhram” denilen giysi de çıplaklığı temsil ediyordu. İslam’da Hac, ahiretteki mahşer’in bir provası ve tasviri olarak görülür. İnsanlar mahşerde de üzerlerinde bir giysi olmaksızın toplanacaklardır.

Üzerlerinde ihram olsa da tavafın ve s’ay’ın çoşkusuna kendilerini öylesine kaptırırlardı ki ihramları da açılır saçılır, yine her şeyleri görünürdü.
Hadislerden birinde peygamberin çıplaklığı da şöyle ifade edilir:

"Kureyş'ten kadınlarla birlikte Ebû Hüseyin'in ailesinin evine girdik. Rasûlüllah (s.a.s), Safa ile Merve arasında sa'y ediyordu. Biz de ona bakıyorduk. Sa'y'ın şiddetinden elbisesi beline dolanmıştı ve hatta ben dizlerini gördüğümü bile söyleyebilirim. O, sa'y yaparken şöyle diyordu:
"Sa'y ediniz. Zira Allah onu sizin üzerinize yazmıştır (farz kılmıştır) ". Buna göre, Sa'y, hac ve umrede Beytullah'ı tavaf etmek gibi haccın rükünlerindendir (İbn Kudame, a.g.e., aynı yer, Seyyid Sabık, Fıkhu's-Sünne, Terc. Tayyar Tekin, İstanbul 1987, II, 143).

Muhammed, putperestliği yıkıp kendi dinini egemen kılınca hac adetlerinin çıplak tavaf haricindeki tümünü aynen uygulamıştır.
Putperestlerin telbiyesi ise şöyle değiştirilimiştir:

"Lebbeyk, Allahümme lebbeyk,
lebbeyke la serike leke lebbeyk,
innel’hamde ve’n ni’mete leke ve’l-mülk, la serike lek."

[aydoe]

''Kişinin dini ne olursa olsun,insan tabiatı böyle yerlere ihtiyaç duymuş ve inancına uygun kutsallaştırılacak nesne ya da mabet arayışı içinde olmuştur''Pante
Çok doğru bir tespit,insan niye buna ihtiyaç duyar?
Allah madde değil ,salt allah inancı insana yetmemekte,onun için insan kutsal inancını bu tür mabet ,tapınak veya mürşidlerde maddeleştiriyor.
Bu onlara dokunabilmesi ,daha yakın hissedebilmesini sağlıyor.allahı maddeleştiriyor.
Daha önceleri putlar vardı ,putlar aracılığıyla allaha ulaşıyorlardı,
Yalnız Allah yetmiyor,peygambari,kitabı,yatırı,satırı,kılı,hırk ayı putlaştırıyorlar,neticede maddeye tapmak istiyorlar.
Bu yıl 4 milyon insan hac yapıyor,bu akşam tv de gördüm,acıdım ,zavallı insanlar nasıl bir oyun oynuyorlar,mutlu oluyorlar
İnanarak yapılan her şey insanı mutlu eder,doğru olsun,olmasın
saygılar ,sevgiler

[sargon]

Muhammed'in Kabe'deki eski pagan ritüelleri aynen tekrar ettirmesi başta Ömer olmak üzere bazılarının önce tepkisini çekiyor. Birincisi tavaf sırasında okunan ve "Lebbeyk, Allahümme lebbeyk" diye başlayan şiir. Çünkü müslümanlar da bu şiiri aynen pagan geleneklerdeki gibi okuyorlar. Müslümanların ilk Kabe ziyareti sırasında yaşanan bu olay Asım Köksal'ın siyerinde şöyle anlatılıyor:

Abdullah b. Revâha, tavafta da recez okumaya başlayınca, Hz. Ömer, ona:

"Sen Resûlullah Aleyhisselamın önünde, Allah´ın Hareminde bu şiiri söyleyip duracak mısın?!" dedi. [70]

Peygamberimiz Aleyhisselam, Hz. Ömer´e:

"Ona engel olma! Varlığım Kudret Elinde bulunan Allah´a yemin ederim ki; onun sözleri, bu Kureyş müşriklerine ok yağdırmaktan daha çabuk, daha çok tesirlidir! [71] İbn Revâha! Devam et!" buyurduktan sonra, [72] Abdullah b. Revâhaya:

"´Allah´tan başka hiçbir ilah ve mabud yoktur! Bir olan O´dur!
Va´dini gerçekleştiren O´dur!
Bu kuluna yardım eden O´dur!
Askerlerini güçlendiren O´dur!
Toplanmış olan kabileleri bozguna uğratan da yalnız O´dur!´ de!" buyurdu.

Abdullah b. Revâha bunu söylemeye başlayınca, Müslümanlar da, onun söylediği gibi söylemeye başladılar. [73]

Burda şaşıran ve karşı çıkan Ömer olmuştur. Bundan sonra Say sırasında Safa ve Merve tepeleri arasında koşar adımla gidip gelme ibadeti gündeme geliyor. Burda da Muhammed müslümanları şaşırtıyor. Çünkü bu ibadette paganların ibadetinin aynısıdır.

Câhiliye döneminde Safa ile Merve tepeleri üzerinde iki put bulunmaktaydı. Umretul-Kaza esnasında müslümanlar; "Bu iki tepe arasında nasıl tavaf ederiz? Çünkü biz cahiliye döneminde bu iki put için burada sa'y ederdik. Şimdi biliyoruz ki putlara saygı göstermek ve Allah'dan başka her hangi bir şeye ibadet için yönelmek O'na şirk koşmaktır. Bu iki taş arasında tavaf etmemiz de bunlardan biridir. Allah tarafından bugün İslâm gelmiş bulunmaktadır. İbadet kastıyla onunla birlikte başka bir şeyi yüceltmek için bir yol bulunmamaktadır" diyerek, sa'yetmekten çekindiler. Bunun üzerine; "Muhakkak ki Safa ile Merve Allah'ın şeâirindendir..." âyeti nâzil oldu (İbn Cerir et-Taberî, Câmiu'l Beyân, Mısır 1968, II, 45)

Müslümanlar görüldüğü gibi bu işin Allah'a şirk koşmak anlamına geleceğini söyleyerek Muhammed'e karşı çıkıyorlar ama o bir ayet daha indirterek kendi kararını uygulatıyor. Böylelikle islamiyet paganlar arasında da daha kolay güç olabiliyor.

Pante'nin yazısına küçük bir ilave benden:

Arap paganlarının (müşrikler) Kabe'nin çevresinde çırılçıplak döndükleri bilinir. Ancak giysiler ile de dönmek mümkündü. Giysileriyle dönmek isteyenler tavaf sonrasın elbisesi atmak ve bir daha giymemek zorundaydı inanışlara göre. O dönem insanların çoğu fakir olduğu için elbiseyle dönmek ancak az sayıdaki zengine mahsus idi.

[pante]

Hac'da Şeytan taşlama da putperestlerden kalma bir ritueldir.

Kusay zamanına kadar, müşriklerden Hacca gelenler, Mina'da Şeytan taşlarlardı. Fakat, ilk taşı Sufe kabilesinden birisinin atması gelenekti. Hacılar ancak onunla birlikte şeytana taş atarlardı. Kusay taraftarları, Sufelilerle savaşarak onların elinden bu görevi de aldılar.(Taberi, IV, s.33)

Ancak şeytan taşlamanın kaynağı putperestlerden önce Sümer-Akad kültlerinde görülür.
O dönemden kalma bir ilahide Sümer tanrılarından Enki'nin taşlanması dile getirilir.

Şeytan taşlanan yer Mina'dır. Burada büyük şeytan, orta şeytan ve küçük şeytan taşlanır.
Bunlara Akabe Cemresi, Küçük Cemre ve Orta Cemre denir. İslam'a göre bu şeytanları taşlamak vaciptir. Her birine 7'şer taş atılır.

Şeytan taşlamanın İbrahim'den kaldığına inanılır. Bu hususta İbni Abbas’ın rivayeti de şöyledir:

"Hz. İbrahim hac ibadetini yapmaya geldiği zaman, Akabe Cemresi yanında şeytan ona göründü. Bunun üzerine onu yedi adet taşla taşladı, şeytan yere battı. Sonra Orta Cemre yanında şeytan ona tekrar göründü. Yedi taş da orada attı. Böylece şeytan tekrar yere battı. Bir müddet sonra Küçük Cemrenin yanında yine karşısına dikildi. Burada da yedi taş daha atınca artık şeytan iyice yere yığılıp kaldı."

Müslümanların şeytan taşlamasının sebebi de İbrahim'in yolundan gitmek ve onun hatırasını yadetmek olarak nitelenir.

Her Hac'da şeytana milyonlarca taş atılır ama şeytanın burnu dahi kanamaz. Fakat bugüne kadar şeytanları taşlayacağım diye birbirini ezmekten binlerce müslüman ölmüştür.

[aldostu]

Sevgili Pante;
yeni bir başlıkta seni yeniden görmek ne güzel.

Evine hoşgeldin.