Saygideger okurlar,

Bültenimizin 6. sayisinda yine beraberiz…

Bu ay sizlere;

Sitemiz Forum Yöneticisi Pervane’nin hazirladigi “Devletin Alevi Açilimi” konulu elestiriyi,

Bir basin üyesi tarafindan Sitemiz Sistem Yöneticisi ve Yönetim Kurulu Üyesi Cem ile yapilan söylesiyi ve

Sitemiz Yönetim Kurulu Üyesi Dilaver’in hazirlamis oldugu ‘Laiklik-Diyanet’ konulu dizi yazimizi sunuyoruz…

Her türlü öneri, sikayet ve katkinizi Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir. adresine iletebilirsiniz…

Site adresimiz: http://www.turandursun.com

Bültenaboneligi: http://www.turandursun.com/modules.php?name=Mailing_List

Bülten arsivi: http://www.turandursun.com/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=84

Katiliminiz için tesekkürler..

Saygiyla...




DEVLETIN ALEVI AÇILIMI..

Laiklik’ sözcügü tanimi açisindan ele alindiginda laik devletlerin dini kural ve ilkelere göre organize olmamalari geregi ortaya çikar. Laik yönetimlerde din-ler- yönetim stratejisi disinda tutulmali, inanirlarin kisisel inanç özgürlüklerini yasamalari güvence altina alinmalidir. Bu sartlar yerine getirildiginde farkli inançlarin çatismasi halinde onlara mani olan, barisi ve özgürlügü saglayan ayrica suçluyu da tarafsizca cezalandiran bir devlet yönetimi modeli olusur.

Son günlerde ülke gündemine damgasini vuran ‘Alevi Açilimi’ Laik Türkiye Cumhuriyeti’nin varoldugunu saydigimiz yukaridaki özelliklerinden hangisiyle sekil bulmustur? Diyanet’in Alevilerle ilgili asil hedefi nedir? Dini özgürlügü saglamak ve kontrol etmek kimin görevidir? Suçlulari kim cezalandiracaktir?

‘Kurum’ sözcügü günlük dilde çesitli kuruluslari tanimlamak amaciyla kullanilan bir kavramdir. Bilimsel tanimi “Çogunlugun ayni sekilde ve siklikla ortaya koydugu davranislarin toplami ve gelenekler”, toplumbilimsel tanimi da “Bir toplumda sosyal yasamin benzer sekilde gerçeklestirildigini ifade eden ve saglayan kültürel süreçler” seklindedir. Kisa anlamiyla davranis sekilleri, toplumsal roller ve etkilesim süreçlerinden olusan; kültürün büyük kismini anlatmak için kullanilan; degismesi uzun zaman alan ve saglam degerlere sahip, gelenekleri güçlü ‘organizasyon’ demektir.

Kurumlar temel davranislara göre sekillenirken toplumlara özgü bir yapiya kavusur. Her bir toplumun kültürü, örfü, ananesi farkli oldugu için kurumu da farklidir. Her toplumda aile, siyaset, din, egitim vb. konulari temel alan kurumlar varlik gösterirken ülkemizde din ile ilgili kurum yapilanmasina bakildiginda Cumhuriyet ile birlikte ‘Halifelik’in kaldirilmasi sonrasi Laik devlet eliyle kurulan ‘Diyanet Kurumu’ karsimiza çikar.

Diyanet Kurumu’nun kurulus kanunu ile temel ilke ve hedefleri incelendiginde ‘Sünni Islam’ inancini esas alarak dini organize etmeye ve yönlendirmeye çalisan devasa bir yapi oldugu ayrica diger tüm inançlar ile öteki Islami yönelimleri dislayan bir gelenege sahip bulundugu görülür.


Temel ilke ve hedefi “Din konusunda mezhep, anlayis ve uygulama ayrimi yapmadan vatandaslik esasina göre hizmet sunmak” olmasi gereken Diyanet’in Alevi Toplumu ile etkilesim süreci nasildir? Alevilik ile ilgili olarak hangi yapilanmaya gerek duymustur?

Diyanet Kurumu’nun Alevilik ile ilgili gelenegine gündemimize konu olan “Alevi Açilimi” çerçevesinden bakildiginda bir yil önce basina yansiyan bazi açiklamalar dikkat çeker. Diyanetten sorumlu devlet bakani “Diyanet Personeli’nin ‘Alevilik’ konusunda ciddi bir egitime tabi tutulmasini saglayacagiz.” demistir.

Bu açiklama akillara su sorulari getirir: “Diyanet Personeli, Alevi anlayis konusunda ciddi bir bilgi ve birikime sahip degil midir? Sayet degil ise bu kadar ciddi bir egitime ‘neden simdi’ ihtiyaç duyulmustur? Bu ihtiyaç –ülkede baska inançlar yokmusçasina- neden sadece Alevilik için ortaya çikarilmistir? Diyanet Personeli yeterli egitimi alincaya kadar Alevilik ne olacaktir? Vatandaslik esasina göre din hizmeti veren bir kurumda çalisanlar yogun nüfusa sahip bu toplumdan bu güne kadar habersiz miydiler?”

Sorularla belirlenen bu sorunlarin kaynagi irdelenirse Diyanet kurumuna yönelik ‘Sünni’lik yargisinin dogru oldugu ortaya çikar. Ülkemizde bir ‘sir perdesi’ arkasinda yasamaya zorlanan Alevi vatandaslarin 1980 sonrasi bazen devlet destekli politik amaçlar dogrultusunda ve kendi mücadeleleri sonucu seslerini yükseltmeye baslamalari hükümetin ve Diyanet’in gözünden kaçmamis, konuyla ilgili hizmet sunumunun zorunlulugu hissedilmis ve ‘Abant Toplantisi’ ertesinde de bu zorunluluk hiz kazanmistir.

Geçtigimiz yillarda Diyanet tarafindan ‘Alevi-Bektasi Klasikleri’nin ‘Dedeler’in de onayi alinarak yayimlanacagi yansitilmistir. Ilginçtir ki sözü edilen ‘Dedeler’ Alevi toplumunca taninmamaktadirlar. Ayrica klasiklerden olusan bu kitaplar, akademisyenlerce yayina tabi olan nüshalari II. Mahmut’tan sonra bilhassa Abdülmecit dönemi etkilerini tasidigi ve Aleviligi yansitmadigi gerekçesiyle ‘saibeli’ bulunmustur. Alevi kesim de bu kaynaklarin Sünnilestirmeye hizmet edecegi görüsünde birlesmistir.

Görüldügü üzere Diyanet’in Alevilere ilk hizmeti kim olduklari çözülemeyen ‘Alevi Dedeleri’nin inisiyatifi göz önünde tutularak ortaya çikarilmis ‘Sünnilestirilmis Alevi Kitaplari’dir. Anlasiliyor ki Diyanet’in bu güne kadar Alevilik ile ilgili mevcut dokümanlar ile hiç isi olmamistir.

Aleviligin Islamiyet ile iliskisinin tartismalara konu olan mazisinin 10-15 yil öncesine dayaniyor olmasi Diyanet’in Alevilere yönelik hizmet askina engel olmamistir. Oysa Islamiyet’te mezhep sayisi dörttür ve isimleri de bilinmektedir; Alevilik Islami Mezhepler arasinda degildir. Bu nedenle Alevilerin zaman içinde yükselen talepleri ne kadar demokratik ve hakli sebeplere dayaniyor olsa da sekil bulacagi yer -kurumun anlayisi geregi- Sünni inanisin içidir. Diyanetin bu gerçekligin disinda gösterecegi tutum kurumun varolus ilkelerine aykiridir; Diyanet Sünni Islam’dir.

Mekke’de düzenledigi basin toplantisinda “Hz. Ali’yi Hz. Muhammed’in, Kerbela’yi da Kabe’nin alternatifi olarak göstermek nasil ki mümkün degilse Cemevi’ni de Cami’nin alternatifi olarak göstermek mümkün degildir!” diyen baskan Ali Bardakoglu Diyanet’in disinda bir Alevi Diyaneti kurulmasi yönündeki görüslerin Cumhuriyetin kazanimlarina uygun olmadigini belirtmis ve “Siyasetçiler duracaklari yeri bilmeliler kanaatindeyim. Bu konuda din kurumlari konusmalidir” seklinde görüs bildirmistir.

Anlasiliyor ki siyasi ve dini kurumlar arasinda Aleviler ile ilgili bir kaos yasanmaktadir. Diyanet Laik Cumhuriyet’in bir eseri olmasina ragmen baska bir inanisa ait kurulusa karsi çikmakta ve tekelci tavrini sürdürmektedir. Kaldi ki Alevilerin ne Cumhuriyet’in kazanimlarina uygunsuz bir ‘gelenekleri’(Sürekli ‘yaralar’ almalarina ragmen Atatürk’e ve Cumhuriyet’e bagliliklarindan ödün vermemislerdir), ne yeni bir ‘peygamber’ arayislari, ne de kendilerine Kâbe olarak seçtikleri ‘insan’i terk ederek Kerbela’ya yolculuk talepleri vardir.

Sünni Islam dayanakli Diyanet’in Aleviler ve onlarin inançlarini disladigi asikârdir. Bu yüzden bu toplumun bütçe talebi Kültür Bakanligi tarafindan kisitli olarak karsilanmaktadir.
Bununla beraber Cemevleri Diyanet tarafindan ‘ibadethane’ olarak görülmemekte ve ‘tarikat yeri’ olarak tanimlanmaktadir. Bu durum nüfusu milyonlarla açiklanan Alevilerin inanis sekillerinin kurum tarafindan mezhep degil tarikat boyutunda algilandiginin kabul edilmesi anlamina gelmektedir. Alevilerin Cemevleri’nin ibadethane olarak kabul görmesi yönündeki talepleri Diyanetçe dikkate deger bulunmamis hâttâ her nasilsa Alevilerin ‘hiçbir zaman böyle bir talebi olmadigi’ ileri sürülmüstür. Bununla da yetinilmemis ve bu toplum Camilere davet edilerek Sünni Islam’in dayatilmasi yolu izlenmistir. Bu inanca din ve hâttâ mezhep alti bir yapi yakistirilarak tarikat algisiyla hizmet verilmis ve Cemevleri yerine kible gösterilmistir.
Diyanet’in Cemevlerini ibadet merkezi olarak kabul etmemesi ‘Aleviler ve Alevilik’ kullanilarak Sünni tarikatlarin yasallastirilmasi anlami da tasiyacagindan Aleviler üzerinden kendine ait inanisa hizmet götürme yoluna gidilmistir.

Alevilik ve Cemevleri’nin kabulü ‘Aleviligin Islam’dan ayri bir din olma özelligi tasima’ tehlikesinden dolayi Diyanet’in korkulu rüyasi olmustur. Çesitliligi ve bulundugu çaga uygun olmasi tehlike sayilmis ve bunun önüne geçilmek istenmis, bu yüzden de bir inançsal toplulugun kendini ifade hakkina el konulmustur. Aleviligin Islam içinde yer almasi gerektigi, bir tarikat oldugu israri sürekli dile getirilmis; ibadethanelerinin sekli, inanis ve yasam biçimleri hakkinda Aleviler adina açiklamalar yapilarak hem bu toplumda hem de kamuoyunda kaosa sebep olunmustur.

Son günlerde bir çözüm olarak sunulmak istenen Cami alti Cemevi önerisi de ‘üretimde ve ibadette cins ayrimi barindirmayan’ Alevilere ‘Sünni erkek’ gelenegini benimsetme çabasindan öte bir sey degildir. Böylece Cem Ayinleri’ndeki ‘Kadin-Erkek’ birlikteligini yipratmak ve bozmak adina ‘Alevi Kadini’na haremlik yer gösterme hizmeti tamamlanmis olacaktir. ‘Cami alti Cemevleri’ Sünnilestirme sürecinde Alevi Erkekleri üst kattaki Camilere adapte olurken alt kat ise birer ‘kadin evi’ne dönüsecektir. Ayrica “Cem evleri asla camilerin alternatifi olamaz” söylemiyle de Alevi inanci küçümsenmis, ibadet seklinin Sünni inanisindan daha asagi oldugu vurgusu yapilmistir. Bu sayede Alevi inanisi Diyanet’in ayrim gözetmeden sundugu din hizmeti sayesinde asagilanir olmustur.

Toplumdaki inançlara tarafsiz ve farkli inanç sahiplerinin çatismasina mani olmasi gereken ayrica barisi ve özgürlügü saglamakla yükümlü olan Laik devlet ne yazik ki dönemsel tasarruflar ve geleneklerle sekillenmis Diyanet kurumunu bu konuda özgür birakmis, suçlularin cezalandirilmasi ise AB’ye ve AIHM’e kalmistir.

Devletin Alevlige bakisi da ‘Diyanet eksenli’ olup mevcut hükümetlerin Alevilere ilgisi din üzerinden oy hesabiyla sekillenmistir. Alevi toplumunun ‘somut talepleri’ hakkinda tek bir sözcüge rastlanmayan bir ‘açilim’ söylemi ile Alevilerin karsisina çikilmistir. Alevilerin talepleri Basbakan ile ‘tarihsel acilarinin yogun gününde’ yemek yiyerek teselli bulmak midir? Aleviler acilarina yogunlasmisken devlet de kendi tarihi gelenegini sergilemis ve talepler yerine devletin Alevilige bakisini izaha yönelmistir. Alevilerin Aleviligi yanlis bilip algiladigi söylenmis ve bu inanci farkli tanimlama yolu seçilmistir.

1980 Sonrasi da kafa karistiracak yazarlar ile Osmanli’da da güzel örneklerine rastlanan paravan Aleviler devreye sokularak bu toplum görülmek istenen mecraya çekilmeye çalisilmaktadir. “72 Millete bir bakma” ögretisine sahip Alevilere irksal ve dinsel yeni kimlikler hazirlanmasinin yani sira ‘Alevi Iftari’ isimli bir organizasyon düzenlenerek açilima mesnet saglanmaktadir.

Devlet sagirdir! Milyonlarca Alevi vatandas ve bir çok Alevi örgütü “Demokratik hak” diye çirpinirken devlet “Bakin dinimiz bize neyi buyuruyor” diye tavsiyelerde bulunmakta “Dinimiz sizi tanimiyor, taleplerinize cevap vermemize müsaade etmiyor!” diyerek neredeyse azarlamaktadir. Bilinmelidir ki o davete katilan Alevi Örgütleri’nin yaralarina merhem bulma çabasi Sünnilestirme geleneginin devamini görememelerine sebep olmaktadir.

Alevilerin talepleri sunlardir:
* Alevilik bir inanç olarak kabul edilmeli ve her alanda yasalarca güvence altina alinmalidir.

* Zorunlu ‘Sünni Din Dersi’ne son verilmeli, din dersleri seçmeli ders haline getirilmelidir.

* Cemevleri ibadet yeri olarak resmen kabul edilmelidir.

* Bütçeden din için para ayirma islemine son verilmeli, devlet bünyesindeki Diyanet Isleri Baskanligi lagvedilmelidir.

* Yasalarda ve uygulanmasinda fiili esitlik yaratilmalidir.

* Alevi yerlesim bölgelerine cami yapilmasina son verilmelidir.

* Devletin tüm inançlar karsisinda tarafsiz ve esit uzaklikta olmasi saglanmali, inanç gruplarindan birisinin digerinin özgürlük alanina müdahale etmesi engellenmelidir.
Belli bir inanca yönelik olarak egitim veren resmi okullar lagvedilmeli, cemaatlerin kendi inançlariyla ilgili okullari Laiklik ve diger inançlara karsi egitim vermemek kaydiyla kontrollü olarak serbest birakmalidir.

* ‘Haci Bektas’ benzeri dergâhlar Turizm Bakanligi bünyesinden çikarilarak Alevi kuruluslarinin idaresine verilmelidir.

Sonuç olarak ‘Diyanet -ve dolayisiyla devlet- Alevilerin oyuncakçisi konumundadir.
Alevilere sunulan açilim –farkli boyutlarda da olsa iç içe geçmis- ayni model ve yüze sahip ‘Matruskavari’ ‘Sünni inanis’tir




SÖYLESI..


- Merhaba, bize kendinizi tanitir misiniz?

Cem: Serbest meslek sahibiyim. Orta yaslarda, evli ve iki çocuk babasiyim. Çocuklugumdan itibaren çevremde çok ciddi sorunlar oldugunu algiladigim ve bunun hakim anlayistan kaynaklandigini düsündüm. Bu sebeple muhalif yanim genellikle ön planda idi. Gençligim boyunca çok farkli siyasi akimlara egilim duydum. Su an geldigim noktada Avrupa Yesilleri’nin savundugu liberal ekonomik sistemi, çogulcu demokrasiyi, anti-militarizmi, milliyetçilige karsi hümanizm ve enternasyonalizmi, liberal laikligi, sosyal devlet ve firsat esitligi anlayisini savunuyorum. Çevre kirliligine de duyarli olmak gerektigini düsünüyorum.


- Turan Dursun’u da kisaca anlatabilir misiniz?

“Hayatinin çok uzun bir dönemini adadigi Islam ve diger dinlerin birer aldatmaca olduguna karar verdiginde bunu bir aydin cesareti ile ele aldi.”

Cem: Turan Dursun 1934 yilinda dogdu. Babasi onun “Basra ve Kufe’de bile görülemeyecek kadar büyük bir Islam Alimi” olmasini istiyordu. Bu nedenle devlet okuluna göndermedi. Medreselerde, seyhlerin ve din hocalarinin yaninda geçti çocuklugu. Zeki oldugu için en agir Arapça egitim kademelerini hizla geçti; ileri düzey Arapça ve Kuran Dönemi Arapçasi’ndan farkli olan 11. ve 12. yy Arapçasi’ni ögrendi. Imam olabilmek için ilkokulu disaridan bitirdi. Sivas Müftülügü’ne kadar yükseldi. Hayatinin çok uzun bir dönemini adadigi Islam ve diger dinlerin birer aldatmaca olduguna karar verdiginde bunu bir aydin cesareti ile ele aldi. Öldürülme riskinin çok yüksek oldugunu çok iyi bildigi halde düsüncelerini baskalarina da anlatma sorumlulugundan kaçmadi. Ilk kitabinin basimindan iki ay kadar evvel öldürüldü. Ölümünden sonra ondan fazla kitabi ve sekiz ciltlik ‘Kuran Ansiklopedisi’ yayimlandi. ‘Mukaddime’ adli bir de çeviri kitabi vardir.


- www.turandursun.com nasil ortaya çikti? Yola çikis amaciniz ve hayata karsi durdugunuz yer neresidir? Web sitenizin temellendigi bir görüs var mi?

“Turan Dursun'u savunmayi diger siyasi düsüncelerimi savunmak ile ayni çerçeve içinde sikistirmisim, onu daraltmisim”

Cem: 1997 Yilinda çesitli kisisel görüslerimi anlatacagim bir web sitesi hazirlamaya karar verdim. Lycos Sirketi’nin ücretsiz web alanindan faydalanarak Kürt sorunu, Kibris sorunu gibi konularda fikirlerimi belirttigim küçük bir site yaptim. 3-4 Sayfadan olusan bu sitenin bir sayfasinda da Turan Dursun'u tanitmistim kisaca. Sonralari gelen ziyaretçi mesajlarindan sanki “Turan Dursun'u savunmayi diger siyasi düsüncelerimi savunmak ile ayni çerçeve içinde sikistirmisim, onu daraltmisim” izlenimi aldigim için sitedeki diger sayfalari iptal edip yalnizca ‘Turan Dursun temasi’ islemeye basladim. Böylece Kibris sorunu veya Kürt sorunu hakkinda benden farkli düsünenlerin de Turan Dursun'u diger sorunlarla karistirmadan, salt kendisi olarak algilayacaklarini düsündüm.

Ilk 2 yil günde 3-4 olan ziyaretçi sayisi 1999'da 30-40'a ulasti. Sitede açilan forum Türkiye'de alaninda bir ilk oldu. 2002 Yilinda Lycos hiçbir açiklama yapmadan siteyi kapatti. Özel islerim sebebiyle site 2004'e kadar kapali kaldi. Bu tarihte domain adi alinaraktan site tekrar açildi ve yine ilgi gördü. Iki buçuk yila yakin sürede 1000'e yakin ‘hack’ girisimi oldu. 6-7 Tanesini basarabildiler. Bu nedenle toplam 10-15 gün kadar yayinimiz kesildi. Ancak her seye ragmen pes etmedik.

“Hiçbir zaman ‘militan yapilanma’dan yana olmadik.”

2005 Yilindan itibaren sitede bireysel yönetimden ‘Yönetim Kurulu yönetimine geçme’ fikrini uygulamaya karar verdim. Gerek Turan Dursun'u gerekse Türkiye Ateist ve Dinsizleri’ni temsil etmek ancak bir kurulun islevi olabilirdi; ilgili ve üretken insanlar da çogalmisti. Simdilerde Yönetim Kurulu, Disiplin Kurulu, Tercüme Grubu ve Evrim Grubu gibi yapilarimiz var.

Turan Dursun Sitesi olarak ilkeli bir birlikteligi temel aldik. Sadece din ve dinsizlik konularinin ele alindigi sohbet ortamindan ibaret degiliz; bir tüzük olusturduk. Demokrasi ve insan hak ve özgürlüklerine saygiyi temel ilkemiz kabul ettik. Ileride gerçek bir Ateist/Dinsiz Dernegi kurmayi veya en azindan böyle bir dernegin kurulumunda yer alacak kisilerin yetistigi yer olabilmeyi hedefledik. ‘Din’e olmasa bile inananlara saygiliyiz. Forumlarimizda inançlar ve bunlarin unsurlarina küfür ve hakarete izin vermiyoruz. Bu tür davranislarin ‘özgürlük’ kavraminin sinirlari içerisinde oldugunu kabul etmiyoruz. Hiçbir zaman ‘militan yapilanma’dan yana olmadik. Baska bir deyimle “Sen bendensin, ayni yoldayiz! Bu nedenle -ne olursa olsun- ben senin yanindayim ve her seyine göz yumarim!” politikasi izlemedik.


- Destek aldiginiz örgütler, sivil toplum girisimleri, basin/ medya kuruluslari, alternatif yasam platformlari vb. var mi?

Cem: Hiç bir kurulus veya platformdan destek almiyoruz. Tamamen bagimsiz bir internet yapilanmasiyiz. Tamamen üyelerimizin gücüne dayaniyoruz.


“Çok sayida Turan Dursun ortaya çikti” desek abartmis olmayiz.

- Siteyi kurdugunuz günden bugüne aldiginiz tepkiler ne yönde ve bu süreçte bir degisim fark edebiliyor musunuz?

Cem: Hayati boyunca dinsel degerlerin elestirilemez oldugu fikriyle yetistirilen insanlar sitemizle karsilastiklarinda sok oluyorlar. Kimisi sadece dine çagriyi içeren teblig yapiyor, kimisi de küfür ediyor. Ancak olumsuz izlenim alanlarin %99'unun ‘sitemizde ileri sürülen iddialardan hiçbirine düsünsel degeri olan yanitlar verememesi’ önemli bir belirlememdir. Büyük çogunluk “Yapmayin bunlari, yanarsiniz!” düzeyinde mesajlar yaziyor. Olumsuz yorumlarin yaninda sitemizle tanismakla yalniz olmadigini anladigini söyleyen, büyük mutluluk duydugunu belirten pek çok insan da var. On yil içinde en büyük degisim bu oldu. Ilk yillarda bu tabu alaninda tartisan çok az sayida Ateist/Dinsiz var iken son yillarda bu sayi çok artti. “Çok sayida Turan Dursun ortaya çikti” desek abartmis olmayiz. Bazi üyelerimizin yaptigi tespitleri okudugumda Turan Dursun'u okurken duydugum heyecani ve kesfetme duygusunu yasiyorum. Özgür düsünce sahibi zeki gençlerimiz var. Onlarin çogaldigini görmek beni mutlu ediyor.


“Kitalar arasi terör estirmeyi övünç sayan Milli Egitim anlayisinin ‘Ogün Samastlar’in ideolojik besin kaynagi oldugunu düsünüyorum.”

- Turan Dursun suikasti da birçok suikast gibi karanlik köselerde tozlanmaya mahkum birakilmis olanlardan… Faili meçhul(!) cinayetlerde bir gelisme görebiliyor musunuz? Hrant Dink suikasti da altmis bir suikastla ortak kaderi mi paylasacak, yoksa artik bir seyler artik degisecek mi sizce?

Cem: Devlet, kamuoyuna karsi sorumluluktan ziyade ‘batili ülkeler’ karsisindaki kötü imajini düzeltme kaygisiyla ‘Dink cinayeti’nin zanlisini yakalamada hizliydi. Ancak tetikçiyi yakalamakla is bitmiyor. Rachel Dink'in dedigi gibi “Bir bebekten katil yaratan karanliklar sorgulanmali!” Iste bu karanlik, bu siddet kültürü devletin egitim sisteminden de kaynaklaniyor. Neredeyse Cumhuriyet’in ilanindan bu yana her ilkögretim okulunun bas kösesinde “öz evladini katleden, babasini-annesini-kardesini zehirleten, kimi alkolik-deli padisahlarin resimleri” yer aliyor. Kitalar arasi terör estirmeyi övünç sayan Milli Egitim anlayisinin ‘Ogün Samastlar’in ideolojik besin kaynagi oldugunu düsünüyorum.

Çanakkale savaslarinda bizimle birlikte Araplarin -ki 77. alayin tamami Arap idi- ve de Kürtlerin savastigini gizlemek, basariyi salt Türklere atfetmek de milli kibiri yükseltiyor. Benzeri pek çok örnek verilebilir. Iste masum bebekleri birer katil yapan süreçte bu yanlis egitim anlayisinin önemli payi oldugunu düsünüyorum. Devletin tetikçiyi yakalayip arkasindaki güce dokunamamasinin nedeni biraz da bu.. Zira devletin, suçun olusum ortamini hazirlamaktaki rolü büyük….


- 19. Ocak’ta Hrant Dink’in öldürüldügünü duydugunuzda ne hissettiginizi soracagim fakat cevabiniz 90 sonrasi tüm suikastlarda hissettiklerinizle ayni olacak sanirim… Halâ hiç bir seyin degismemesine ve gerçek faillerin yakalanmamasina yönelik olarak somut bir tepkide bulunuyor musunuz?

Cem: Turan Dursun da, Hrant Dink de bu toplumda tabu kabul edilen/ettirilen iki konuda açikça söz söyleme cesareti göstermistir. Birisi dini digeri ise milli degerlerle ilgili olarak toplumda genel kabul görenin tersi yönde görüs bildirmistir. Bu açidan konumlarini benzer görüyorum. Turan Dursun'un öldürülmesi nedeniyle hissettigim aci ile Hrant Dink'in öldürülmesi sonrasi hissettigim aci ayni derecededir diyebilirim.


- Bugün hala halkin çok büyük bir kismi Turan Dursun’u tanimiyor. Bunun nedeninin bir çok alanda karsilastigimiz sansür uygulamasi oldugunu düsünüyorum. Sizce bu sansürü kirmak için ne yapmamiz gerekir?

Cem: Tüm olanaklari kullanarak mücadele etmekten baska çare yok. Internet azinliklarin ifade araci olarak olanaklar sunuyor. Bundan maksimum oranda faydalanmak gerekiyor. Bu arada her ne kadar bir Alevi kanali olsa da SuTV gibi demokratik-özgürlükçü TV kanallarinin yayina baslamasi bana umut veriyor.


“Bir gün “Versene bana o Komünist kitaplarindan birini..” diyor ve okuyor.”

- Aslinda Turan Dursun’un sansürcü zihniyetle ilk çatismasi Sivas’tan Sinop’a sürgün edilmesiyle baslamis. 1990’da öldürülmesine kadar giden süreçte neler yasadi Dursun?

Cem: Sinop'a sürgüne gönderildiginde orada bir ögretmenle tanisiyor. Bu ögretmen de kendisi gibi sürgünde.. Ögretmen bir Marxist. O’nun için “Ne iyi bir insan; keske komünist olmasaymis!” diye geçiriyor içinden. Bir gün “Versene bana o Komünist kitaplarindan birini..” diyor ve okuyor. Marxist olmuyor ama dini reddetmesinde bu olayin etkisinin oldugunu tahmin ediyorum. Ancak bu olayda beni asil etkileyen sudur: Muhafazakar Müslümanlarin kendi temel ilkelerine ters gelen kitap okuduklari pek görülmez. Islam’i mutlak dogru gördükleri için farkli görüsleri ögrenmek istemezler. Turan Dursun'un benimsemedigi bir düsünceye ait bir kitabi okumak ve ögrenmek istemesi bana onun, farkli yasam anlayislarini da ögrenmeye açik, arastirmaci, bilimsel-süpheci, özgür düsünceli bir insan oldugu fikrini veriyor.


“Süleyman Ates ve Yasar Nuri Öztürk o dönemde karsisina çikamiyor Turan Dursun'un.”

70'li yillarda TRT'de bir dönem çocuk programi yapimciligina basliyor. Programlarda laik, demokratik degerlere yaptigi vurgular nedeniyle görevine son veriliyor.

Islam'i ve dini elestiren yazilarini kitaplastirabilmek için yayinevlerini kapi kapi dolasiyor. En demokrat yayinevleri bile korkuyor kitaplarini yayimlamaya. En sonunda Dogu Perinçek'in kapisini çaliyor; Perinçek kabul ediyor. Ayni zamanda o dönemde çikardiklari “2000'e Dogru” adli dergide de bir köse veriyor Turan Dursun'a. ‘Eren Kutsuz’ takma adiyla bu kösede yazdigi yazilar 80'lerin sonlarinda büyük yankiya sebep oluyor. Süleyman Ates ve Yasar Nuri Öztürk o dönemde karsisina çikamiyor Turan Dursun'un. Çünkü Turan Dursun Islam'a ve Arapça’ya çok hakim. (Ancak o öldükten sonra yazabildiler.)
Simdilerde de Arif Tekin, Ilhan Arsel, Erdogan Aydin var ayni mücadeleyi devam ettiren. Ancak onlarin Arapçasi Turan Dursun kadar iyi degil; bazisinin hiç yok...


- Karsilastiginiz olumsuz tepkiler ve sorunlar arasinda ölüm tehditleri vb. tehlikeler var mi?

Cem: Muhafazakar Müslümanlar’in büyük çogunlugu mesajlarinda bizi Allah'a havale ettiklerini, cezamizin onun tarafindan verilecegini söylüyor. Ancak aralarinda bizim izimizi aradiklarini, bulduklarinda öldüreceklerini, hatta önce iskence yapacaklarini, kestikleri kafamizi baska bir sitede yayinlayacaklarini söyleyenler de mevcut.


- Tabulari yikarak daha güzel bir dünya yaratmaya çalisan kardeslerimizi oyunlara kurban verirken siz kendinizi nasil güvende hissediyorsunuz?

Cem: Siddet kültürünün varligini halen önemli derecede devam ettirdigi Türkiye'de kendimizi güvende hissetmemiz mümkün degil. Ancak mücadeleyi birakmak da mümkün degil. Atletizmdeki bayrak yarisi gibi bayragi birilerinin alip devam etmesi ve baskalarina da devretmesi gerekiyor. Asil bunu yapamazsak Turan Dursun ölmüs olacak. Riskin bilincinde olarak mücadeleye devam etmek gerekiyor.

- Emeginiz ve ilginiz için çok tesekkür ederim. Kolay gelsin, iyi çalismalar!




LAIKLIK – DIYANET..


Türkiye'de Laikligin Tarihsel ve Yasal süreci

Osmanli'nin ilk Anayasasi olan 1876 yili Kanun-î Esasi’nin 2. maddesi “Devleti Osmaniye’nin dini Islâmdir” hükmünü tasimaktaydi. Modern Türkiye'nin ilk anayasa girisimi olan 85 sayi ve 20 Ocak 1337 (1921) tarihli Teskilâti Esasiye Kanunu’nun Türkiye Devleti’nin dini akîdesi hakkinda hüküm getirmemis olmasi bize Cumhuriyet’in kurucu kadrolarinin Laiklik konusundaki görüsleri hakkinda bilgi verebilir. Ancak görülmektedir ki o dönemde meclis içerisindeki çeliskiler sonucu 29 Ekim 1339 (1923) tarihinde Kanunu Esasi degistirilmis ve devletin dininin Islâm oldugu hükme baglanmistir. 491 Sayi ve 20 Nisan 1340 tarihli Cumhuriyet Dönemi Kanunu Esasi’si Türkiye Devleti’nin dininin ‘Islâm’ oldugu hükmünü getirmistir.

Cumhuriyet devrimi dinsel gericiligi en ön safhaya alarak ivedilikle çözülmesi gereken çeliski olarak görmüs ve dinsel gericilige karsi ideolojik mücadele içerisinde sekillenmistir. Devrimin kazanimlari ile birlikte 1222 sayili ve 10 Nisan 1928 tarihli yasa ile degistirilerek Türkiye Devleti’nin dininin Islâm oldugu yönündeki hüküm, aynen 1921 Anayasasi’nin ilk metninde oldugu gibi metinden düsürülmüstür. Türkiye Devleti 10 Nisan 1928’den 5 Subat 1937’ye kadar Anayasa’ya göre ne Müslüman, ne de Lâiktir. 3115 Sayi ve 5.2.1937 tarihli Anayasa degisikligi ile Türkiye Devleti ‘Lâiklik’ kurumunu yasal kilmistir. Bu tarihi akis, lâikligin zorlu dönemlerden sonra Anayasa’ya girdigi sanisina isarettir.

Türk Devleti 5 Subat 1937’den önce ilk devrim yasalari olan 3 Mart 1340 tarih ve 430 sayili Tevhid-i Tedrisat, Hilâfetin Ilgasi ve Ser’iye Vekâletinin Ilgasi konularinda çikarilan üç yasa ile bir günde Lâik düzene geçisin ilk adimini atmistir. Üç yasanin getirdigi önemli degisiklikler söylece özetlenebilir: Önce Ser’iye Bakanligi adini almis olan Seyh-ül-islamlik sona erdirilmis, sonra ülkenin tüm resmî okullari (medrese dahil - derecelerine bakilmaksizin) Milli Egitim Bakanligi’na baglanmis ayrica Diyanet Isleri Baskanligi kendisine bagli tüm okullar kapatilarak kurulmus ve nihayet Ser’iye Mahkemeleri de kaldirilmistir.

Anayasaya Lâiklik ilkesini getirmeden -1937- önce belirtilen üç yasa disinda gerekli olan devrim yasalari çikarilmis ve devlet kismen Lâik yapiya kavusturulmustur. Yürürlükteki Kanunî Esasi’nin 10 Nisan 1928 tarihine kadar geçerli olan ve devletin dininin Islâm oldugunu hükme baglayan düzenlemesine ragmen 17 Subat 1925, 30 Kasim 1341 ve 17 Subat 1926 tarihli yasal düzenlemeler ve yapilanmalar lâikligi Cumhuriyetin ögesi haline getirmistir Önemli bir yasa da 13 Aralik 1925 tarihinde yürürlüge giren ‘Tekke ve Zaviyelerin Türbedarliklarla Birtakim Unvanlarin Yasaklanmasina ve Kaldirilmasina Iliskin’ yasadir.

Laikligin daha yavas bir uygulamasini Atatürk kendine has bir yöntemle gerçeklestirmistir.

Dinin önerme ve varsayimlarina, kurumlarina dokunmadan ve dine karsi asiri tepki duymadan sinirli ‘Salt Lâiklik’ ülkeye adim adim getirilmek istenmistir. Saltanat, dinî egitim, Ser’i Mahkemeler, fikih, Örfü/Saltanat Hukuku ve Arapça ezan kaldirilmis; tekkeler, zaviyeler, türbeler kapatilmistir. Atatürk’ün Salt Lâiklik uygulamasi dinde dil devrimini tam gerçeklestirememis ve din islerinin yönetimini Sünni/Hanefi mezhebine mensup Diyanet Isleri Baskanligi’na birakmistir. Gerçekte ‘Seyhülislâmlik’ isim degisikligi ve yetki sinirlamasi ile korunmustur. Onun, Padisahin islemlerini mesrulastirma yetkisi, Sadrazam düzeyinde sayginligi ve kabineye dahil olabilmesi sona erdirilmistir. Atatürk’ün sagligindaki Salt Lâiklik adimlari sonraki dönemlerde duraklamistir. Sayilan Salt Lâiklik uygulamalari monarsilerin ve dinlerin tepkisini çekmistir.

Cumhuriyet’in ilk dönemindeki Diyanet uygulamasi her ne kadar Laiklik ilkesine ters ise de bir din devletinden demokratik bir devlete geçiste bir araç olarak düsünülmüstür. Bu kurum ile dinin asiriliklarini devletin denetime almak suretiyle engellemek amaçlanmistir. 1924-1949 Yillari arasinda -Türkiye’nin Salt Lâiklige yöneldigi dönemde- resmî okullarda din dersi olmadigi gibi Ilâhiyat Fakültesi de yoktur.

16 Ocak 1949’da kurulan yeni hükümetin uygulamalariyla birlikte Türkiye Salt Lâiklik’ten ayrilmis, ‘Göreceli Lâikligi’ uygulamaya baslamistir. Ilkokullara ‘ihtiyari din dersi’ konulmus, din adami gereksinimini karsilamak üzere Imam Hatip Kurslari açilmis, Ilâhiyat Fakültesi kurulmustur. 3 Mart 1950’de daha önce sözü edilmis olan 13 Aralik 1925 tarihli yasaya bir fikra eklenerek türbeler açilmistir. 14 Mayis 1950 seçimleri ile birlikte Türkiye Lâiklikten, Atatürk’ten ve onun ilkelerinden uzaklasmis; zamanla Türkiye Göreceli Lâiklik ilkesini dahi korumada zorlanmistir. Camilerde is görenlerin (hademe-i hayratin) özlük isleri dahi siyasi partilerin ve hükümetin önemli isleri arasina girmistir. Lâikligin temel ögelerinden olan ‘Harf ve Dil Devrimleri’ne duyulan olumsuzlugun ilk örneklerinden birisi 5997 sayi ve 24 Aralik 1952 tarihli yasa ile 10 Ocak 1945 tarihli Anayasa metinlerinin yürürlükten kaldirilip yerine 1924 tarihli Kanunu Esasi Metni’nin konulmasidir. Böylece ezanin tekrar Arapça okunmasinin önü açilmistir. Bu uygulama Lâikligin temel ögelerinden olan ve tüm ‘AB Üyesi Ülkeler’in benimseyip uyguladigi ‘hümanist dil devrimi’yle bagdasmamaktadir.

Türkiye Cumhuriyeti 3 yil (1949-1952) gibi kisa bir sürede Atatürk’e agitlar yakmasina karsin Islâm’a dogru yönelen bir devlet olmustur. Anayasa’nin Lâiklik ilkesi fiilen kurumun ilkeleri dogrultusunda islememis ve gelistirilememistir.

1961 Anayasasi da çabalara ragmen Atatürk’ü asan ‘Lâik Devlet’in yolunu açamamistir. 1982 Anayasasi md. 2 ve 24 hükümleri ise ülkede Lâikligin Atatürk dönemindeki düzeye ulastirilmasina yarayacak tek hüküm getirmemistir. Aksine md. 24/ 3 ile din ögretimini ilk ve orta ögretimde zorunlu ders sayarak Atatürkçü anlayistan ayrilmistir. Bu gün yasadigimiz dinsel gericilik kalkismalarinin en büyük mimarlarinin 12 Eylül Yönetimi oldugunu söylemek mümkün görülmektedir. Anayasa 1961’den farkli olarak Diyanet Isleri Baskanligi’nin Lâiklik ilkesi dogrultusunda görevini yerine getirmesini öngörmüstür. Varligi Lâiklige aykiri, dinî konularda tarafsiz olmayan, Sünni Islâm’a göre hareket etmek durumunda olan bir kurumun Lâiklige uygun çalismasi çok güç hâttâ olanaksizdir.

1949 Yilindan baslayarak ilkokullara ‘ihtiyari din dersler’ konulmus ve Ilâhiyat Fakültesi ile dinî egitim yapan Imam Hatip Kurslari açilmistir. 1949-1961 Yillari arasinda Imam Hatip Kurslari lise egitimi veren devlet okullari haline getirilmis; Kuran Kurslari açilmis; Radyo ve TV’de dinî yayinlar baslamis; tarikatlara göz yumulmus; dinî kurumlar tüm toplum hayatina yayilmistir.1982 Anayasasi md. 24’e göre din ve ahlâk egitimi devletin denetimi altinda ilk ve ortaögretimde zorunlu dersler arasinda yer almistir.

Ülkemizin olumlu Lâiklik süreci üç ayri asamada düsünülebilir. Birinci asama 1924-1949 yillari arasinda bati demokrasilerine uygun olarak ülkedeki Salt Lâiklik denemesi, ikinci asama 1949-1980 yillari arasindaki Göreceli Lâiklik süreci, üçüncü asama da 1980’de baslayarak günümüze kadar süren din egilimli Göreceli Lâik düzendir. Tüm dönemlerin ortak özelligi devletin dinden tamamen arindirilamadigi ve dönemden döneme artan düzeyde din lehine istisnalar getirilerek Salt Lâiklikten uzaklasildigidir.


Bugün yasadigimiz süreç ise Laikligin sadece lâfta kaldigini ve yine sadece devletin bazi kurumlarinca korunmaya çalisildigini göstermektedir; bu asla yeterli degildir. Laiklik demokrasinin bir parçasi ve olmazsa olmazlarindandir. Bu anlamda da sadece ordu gibi, mahkemeler gibi bir takim devlet kuruluslarinin çabalari ile korunamayacak kadar degerli ve vazgeçilemezdir. Her Türkiye Cumhuriyeti Vatandasi sonraki nesillere iyi ve aydinlik bir gelecek birakmanin sartinin ‘Laikligin korunmasi’ oldugunu bilmelidir.


Saygiyla...