Saygıdeğer okurlar,

Bültenimizin 7. sayısında yine beraberiz…

Bu ay sizlere;

Türkiye gündemini bir süredir meşgul eden 'üniversitelerde türban yasağı' ile ilgili bir eleştiriyi,

Sitemiz üyelerinden Suzi ile yapılan söyleşiyi ve

Ülkemizde din eğitiminin başlama ve yol alma sürecini konu alan bir araştırmayı sunuyoruz…

Her türlü öneri, şikayet ve katkınızı Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir. adresine iletebilirsiniz…

Site adresimiz: http://www.turandursun.com

Bültenaboneliği: http://www.turandursun.com/modules.php?name=Mailing_List

Bülten arşivi: http://www.turandursun.com/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=84

Katılımınız için teşekkürler..

Saygıyla...



TÜRBAN SORUNUNA FARKLI BİR BAKIŞ..

Son aylarda bir ‘kayıkçı kavgası’ ülke gündemine hakim duruma getirildi. Tartışmaya konu olan taraflardan biri “Özgürlüğümüz kısıtlanıyor!” diğeri de “Laiklik elden gidiyor!” savunmasıyla bu kaos ortamında yerini alıyor. Hâl böyle olunca da ülke içindeki saflaşma kaçınılmaz hale geliyor. Hâlbuki böyle bir tartışmanın ve buna neden olan gündemin hiç ortaya çıkmamış olması gerekiyordu. Bilimsel faaliyet sorumluluğu yüklenmiş üniversitelerde böylesi bir kaos ortamının yaratılması 21. Yüzyıl insanlığı için kara bir leke ve gelecek nesillerin çok sıcak hatırlamayacakları bir durumdur.

Bilinmelidir ki üniversitelerde ‘özgürlük’ söz konusu olduğunda türban en son akla gelmesi gereken unsurdur. Bilindiği gibi 12 Eylül Yönetimi ile birlikte üniversiteler kışla haline getirilmiş ve YÖK merkezli olarak yönetilmeye başlanmıştır. Türban yasağı da bu anlayışa bağlı şekilde merkezi olarak geliştirilmiş ve bir devlet kurumu olan YÖK’nun üniversitelerin bilimsel yapı ve özerkliklerini yok etmesi sürecinde gelişimine devam etmiştir.

12 Eylül’den önce üniversitelerde başı kapalı kızlar da öğrenim görürlerdi. Bu durum o dönemlerde ne bir tartışma konusu yapılmıştı ne de üniversite içerisinde bu sebeple bir çatışma ortamı oluşmuştu. Başı örtülü öğrenciler o günkü siyasi yapılanmaları gereği ‘Akıncı’ adıyla bilinen İslamcı grup içerisinde yer alırdı. O zamanlar kimsenin aklına bu tarz giyim- kuşamdan kuşkulanmak da gelmemişti.

12 Eylül Yönetimi bir taraftan ilkokullardaki din dersini zorunlu hale getirirken diğer taraftan üniversiteler için geliştirdiği türban yasağını uygulamaya çalıştı. Bu bir çelişkiydi! Nitekim daha ilköğretim düzeyinde zorunlu kılınan din dersleriyle Laiklik ilkesi zedeleniyor ve Laik Devlet yok ediliyor fakat daha sonra bu İslami Tedrisat’tan geçmiş gençler harici olarak engellenmeye çalışılıyordu. Bir taraftan gencecik beyinler İslam dini empoze edilerek ‘örtünme’ ile eğitiliyor ancak eğitim hayatlarının son aşamasında bu ‘örtünme’ yasaklanıyordu.Bu anlayışın ters tepmesi kaçınılmazdı ve öyle de oldu. Bugünkü garabetin doğuş sebebi işte bu hatalı stratejidir.

Üniversitelerdeki türban sorunu sadece bugün görünen çerçevede ele alınmamalıdır. Doğru olan Laiklik ilkesine bağlı kalınarak üniversite özerkliği çerçevesinde değerlendirilmesidir. Olay aslında türban sorunu değil üniversitelerin özerkliği sorunudur. Çerçeve böyle çizildiğinde Laik Devlet ve Kurumları bu tartışmanın dışında kalırlar. Zaten böyle bir konunun ‘anayasa maddesi’ kapsamında ele alınması da anayasanın temel niteliğinin yok edilmesi anlamını taşır.

Yüksek öğrenim seviyesine gelmiş ve kanun önünde ‘reşit’ olmuş bir kimsenin giyim-kuşamına hiçbir güç etki edememelidir. Hatta bunun tartışılması bile anlamsızdır. Olması gereken üniversitelerin bağımsız yapılanmasını sağlamak ve onları harici kurumların güdümünden çıkarmaktır. Yüksek öğrenimde işleyiş bilimsel özerklik ilkelerine bağlı kalınarak ve öğrencilerin de temsil edilebildiği bir konsey ile gerçekleştirilmelidir. Böylece o üniversite kendi ilkeleri doğrultusunda yani ‘doğru’ şekilde yönetilmiş olur.

Bir üniversite öğrencisinin ‘başı kapalı’ olduğu için öğrenim hakkının elinden alınması son derece sakıncalıdır. Ancak Laik Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin tüm kurumlarının da Laik olma zorunluluğu düşünülerek dini inanç –dolayısıyla manevi baskı- aracı olan türbanı kendisi için zorunlu sayan ve uygulayan öğrencilere bütün dinlere eşit mesafedeki duruşu sabit olan kamu kurumlarında çalışamayacakları bildirilmelidir. Bu sayede inancı gereği örtünme ihtiyacı hisseden öğrenciler Laik Kamu’da çalışmaya uygun şartlar taşıyan öğrencilerin eğitim hakkını da gasp etmemiş olacaktır. Bu seçimi yapmak türbanlı öğrenciler için bu şartlarda zorunludur.

Laik Devlet ‘din’ esasına dayalı ‘örtünme’ eyleminden uzak durmalı ve bu sorun özerk yüksek öğretim kurumlarında oluşturulacak konseyler yardımıyla çözümlenmelidir. Laik Devlet her inanca eşit mesafede olmalı ve bireylerin inançlarını serbestçe yaşayabilmeleri için gereken tedbirleri almalıdır. Lâkin kamu kuruluşları içerisinde belli bir inancın yer bulmasına yada propagandasına yer vermemelidir.

Elbette Siyasi İslam’ın bu konuyu ele alma amacı Laiklik ilkesinin ortadan kaldırılmasıdır. Ancak onların bu saptırma ve karşı devrim çabalarına ‘mutlak yasakçılık’la karşı çıkmak sorunu daha beter bir açmaza sokacaktır. Türban meselesini ele alırken çözümün demokrasiden geçtiği unutulmamalıdır. Demokrasinin ‘olmazsa olmaz’ı ise Laiklik’tir.

Sonuç olarak bilimsel üniversite özerkliği tekrar tesis edildiğinde bu ve benzeri sorunların çözümü için merkezi idare tavır belirleyemez olacaktır. Bu sayede toplumu çatışma noktasına getiren böyle bir konu kendiliğinden ortadan kalkacaktır.

Unutulmamalıdır ki İslam ve benzeri ‘gerici ideolojiler’ yaşamsal alan açısından ‘gerici biçim ve yapılar’a muhtaçtırlar. Çünkü her gerici ideoloji bir diğerinden beslenir ve onu destekler.




SÖYLEŞİ..


TD: Merhaba, sizi tanıyabilir miyiz? Dinsel geçmişiniz hakkında ne söyleyebilirsiniz?

Suzi: Benim için bir şeyler söylemek zor olacak; çünkü genelde dinlerim.. Kendimden bahsetmeyi hiç beceremem; her defasında “Acaba karşı taraf sıkılır mı?” diye düşünürüm elimde olmadan.. Bu sebeple kimseye özel hayatıyla ilgili bir şey sorduğumu hatırlamıyorum. Anlatılırsa dinlerim, anlattığıyla da yetinirim…

1.5 Yıl öncesine kadar memurdum, şu an emekliyim. İçimde tanrı inancı vardı çünkü öyle anlatılmıştı. Ama ailemde dinle ilgili hiç bir şey konuşulmazdı. Babamın tüm dini konuşmalara kayıtsız kaldığını ve bize de “Boş verin; bunların hepsi uydurma!” dediğini hatırlarım…

TD: Sizi dinlerden uzaklaştıran sebepler neler? Bugün dinlere bakış açınız nedir?

Suzi: Beni dinlerden uzaklaştıran en büyük neden tüm dinlerin kadına bakış açısıdır. Akıl denen şeyin özgür ve bağımsız şekilde iş görsün diye değil sadece tanrı ve peygamber buyruklarını öğrensin ve aynen uygulansın diye verildiğine inandırılmak çok garip.

Dinler arasında ayrım yapmıyorum çünkü hiç birine inanmıyorum. Zaten ayrım yapmanın da saçma olduğunu düşünüyorum. Hiç bir dindeki tanrıya ait bilgiler kanıtlanamadı.

TD: Bir kadın olarak dinlerin çocuk gelişimi üzerindeki etkileri, yarar ve zararları hakkında neler söyleyebilirsiniz? Çocuklarınıza dinler konusunda telkinlerde bulundunuz mu? Geleneksel dış öğreti ve uygulamalara eğilimleri nasıldı? Bocalama yaşıyorlar mı?

Çocuğun özgür düşünmesini engelleyeceksin sonra da onun ahlâklı, uygar, haksever, hoşgörülü vs. olmasını bekleyeceksin; tuhaf!…


Suzi: Çocuklara din konusunda herhangi bir telkinde bulunulmasına karşıyım. Çocuk aklını tanrıya kurban etmemeli. Hurafelerin insan zekasını korkutmalar ve yıldırmalar altında ezdiğini düşündüğümden çocukların yüreklerini ve zekâlarını daraltmak istemiyorum.

Okullarda öğretilen din derslerinde öğretmenlerin dinler tarihini değil cinleri, ölümü, kadın-erkek ilişkilerini vs. anlattığını gördükçe çocuklarıma (20 ve 13 yaşlarında 2 oğlum var) yönlendirici telkinlerde bulunmak zorunda hissediyorum. Devletin bilimsel doğrularla beslemesi gereken beyinleri çelişkilerle doldurması karşısında yapmam gerekeni yapıyorum böylece. Ayrıca okullarda din dersinin okutulmasına da şiddetle karşıyım. Çocuğun özgür düşünmesini engelleyeceksin sonra da onun ahlâklı, uygar, haksever, hoşgörülü vs. olmasını bekleyeceksin; tuhaf!…

Çocuklarımla iletişimim iyi; bu konuda bocalamadım. Onların dışarıdan etkilendiğine de şahit olmadım zaten. Arkadaş seçimlerini dahi bilinçli yapıyorlar.

TD: Müslüman çoğunluklu bir toplumda yaşamanın zorlukları nelerdir?

Suzi: Türkiye’deki sorun insanların tanrıya, belli bir dine yada mezhebe inanmaya ve bunun pratiğini yapmaya zorlanmasıdır. Son yıllarda tüm Müslüman çoğunluklu ülkeler şeriatçı akımlarla çalkalanıyor ve insanlar şekillendirilmeye çalışılıyor. Bundan en çok da kadınlar zarar görüyor. Aklın bilimin öncülüğü ile uygarlığın ulaştığı değerleri geriye savuracak rüzgarlar karşısında çok endişeliyim!

İslami toplumlarda din halkın masum bir inancı ve tanrı ile kendisi arasında bir eylem olmaktan çıkmıştır.

Müslüman çoğunluklu bir toplumda yaşamanın zorlukları belki Atatürk Türkiyesi’nde yoktu; ama şimdi olduğunu görüyorum. İnsanlarla hiç bir şey konuşamaz oldum! Ben hep aynıydım ama şimdi ailemden bazı insanlarla bile aram açıldı; hatta selamı kestik! Bazen onlardan tuhaf iletiler aldığım bile oluyor. (Cehennemle korkutma vs…) Bazen çocuklarıma da telkinlerde bulunuyorlar. Düne kadar beraber gezdiğim insanlarla şimdi düşman olduk. Toplumun ayrıştırıldığı doğrudur.

Devlet dünya yaşamına yani kamusal yaşama ve devlet düzenine müdahale eden dinlere karşı tarafsız değildir. Bireyin özgür bir mümin olması için sayısız olanaklar sunmaktadır. Dini kurallar eksenine oturmuş bir dünya hayatı (toplumsal düzen,devlet düzeni) ‘şeriat düzeni’nden başka ne anlama gelir? Dinselliğin bireysel ve toplumsal yaşam üzerinde egemenlik kurmasını istemek siyasal ve ekonomik düzen ortamına da egemenlik kurmasını istemek demektir. Dinsel baskının egemen olduğu yerde din ve inanç özgürlüğü yoktur. İslami toplumlarda din halkın masum bir inancı ve tanrı ile kendisi arasında bir eylem olmaktan çıkmıştır. Böylece toplum buna uygun hareket eder hale gelmiştir. Bu düzen içinde insan hakları ve kişisel temel özgürlükler yaşanamaz. Bu ortamda vicdan ve inanç özgürlüğü kavramları söz konusu bile olamaz. Düşünce özgürlüğü açısından da aynı şey söylenebilir. Müslüman olmayı kabul etmiş bir kişi istese de istemese de şeriat kurallarına yani Kuran’ın emir ve yasaklarına uymak zorundadır.

TD: Bu konuda kişisel hak ve özgürlükler açısından ne gibi tedbirler alınmasını önerirsiniz?

Suzi: Eğitim sistemimizin şoven karakterinin değiştirilmesi için bilimsel gerçekliğe ağırlık vermemiz gerekiyor. Kitlelerin sola, demokratik hak ve özgürlüklere yönlendirilmesini ve eşitsizliğe, Emperyalist gericiliğe karşı çıkmalarını sağlamamız gerekiyor.

TD: TD sitesi ile tanışmanız nasıl oldu? Sitemizi nasıl buluyor ve değerlendiriyorsunuz? Neler önerirsiniz?

Suzi: Turan Dursun Sitesi’ni Turan Dursun hakkında daha fazla bilgi edinmek için internette gezinirken gördüm. Siteyi çok beğeniyorum, her konuda bana tercüman oluyor. Kendimi tüm üyelere çok yakın hissediyor, güç alıyorum. Sevgiler...




TÜRKİYE'DE DİN EĞİTİMİNİN SERÜVENİ..


Tanzimat Fermanı’yla modern tarzdaki eğitim kurumlarının oluşturulması zorunluluğu ortaya çıkmış ve 1869 tarihli Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile de Osmanlı Eğitim Kurumları’nın bir planlaması yapılmıştır. Buna göre din alanında herhangi bir değişiklik olmamasına rağmen Osmanlı Eğitim Kurumları ilk, orta ve yüksek öğrenim olarak ayrıntılı olarak planlanır. Bu sayede yeni kurulan eğitim kurumları ile eski din içerikli kurumlar beraberce varlığını sürdürür.

Osmanlı’da eğitim sektöründe ana hatlarıyla üç çeşit okul bulunmaktadır. Bunlar medrese, mektep (okul) ve yabancı okullardır. Medrese en eski ve din ağırlıklı eğitim kurumudur. Medresenin devletin ve toplumun ihtiyaç duyduğu insanı yetiştirmede yetersiz kalması ile eğitimdeki modernleşmeye paralel olarak yeni bir okul çeşidi ortaya çıkmıştır. Bu da ‘mektep’tir. Mektep batılı anlamda bir eğitim kurumudur ve Cumhuriyet Dönemi Okulları’nın esasını teşkil eder. Eğitim din ağırlıklı değildir ve seküler dersler (matematik, fen, tarih vb.) ön plandadır. İslam ile ilgili olarak genelde ‘İlmihal’ ve ‘Tecvid’ adındaki dersler okutulmaktadır. Yabancı okullar ise o zaman güçlü olan İngiltere, ABD, Fransa, Almanya vb. devletlerin desteği ile Osmanlı topraklarında açılan yabancı eğitim kurumlarıdır. Şüphesiz bu farklı eğitim kurumlarının eğitim anlayışları ve dünyaya bakışları da birbirinden farklıdır.

Yeni kurulan ve ulusal bir devlet olan Türkiye Cumhuriyeti’nde farklı zihniyetleri temsil eden bu okulların ayrı olarak varlıklarını devam ettirmemeleri gerektiği kanaatine varılmıştır. Yabancı okulların bir çoğu kapatılmıştır. 1924’te çıkarılan ‘Tevhid-i Tedrisat’ kanunu ile mektep ve medrese arasındaki ikileme medreseler kaldırılarak son verilmiştir. Eğitimin Milli Eğitim Bakanlığı çatısı altında bir elden yönetilmesi kararlaştırılmıştır. Bu kanunla din eğitiminin seküler eğitiminin yapısı olan modern okul çatısı ve anlayışı içerisinde verilmesi öngörülmüştür.

Din görevlisi yetiştirmek üzere İmam-Hatip Okulları ve yüksek din uzmanı yetiştirmek üzere de -İstanbul’da- İlahiyat Fakültesi açılmıştır. Aynı zamanda okullarda okutulan din dersleri de varlığını devam ettirmiştir. Bu dönemde Anayasa’da yer alan “Devletin dini İslam’dır!” ibaresi de dikkat çekicidir.

Tek parti döneminde (1923-1946) din eğitimi uygulamaları açısından bir çok sorun yaşanmıştır.. 1930’lu yılların başına gelindiğinde İmam-Hatip Okulları ve İlahiyat Fakültesi kapatılmış, genel okullardaki din dersleri de kaldırılmıştır. 1928 Seneli Yasa ile “devletin ne Laik ne de ‘dinli’ olduğu” söylemine geçildiğini biliyoruz. Laiklik ancak 1937 Seneli Yasa ile kanunlarda yerini alabilmiştir. Modern Türkiye’nin Laiklik serüveninin 30’lu yıllardan sonra ivmeye geçtiğini ve hem kanunlarla hem de zorunlu din derslerinin kaldırılması ile bu süreçte epey yol alındığını söyleyebiliriz. Ancak süreç kendi karşıtını da içerisinde taşımaktadır ve Laiklik karşıtı eğilimler, gericiliğin de desteğiyle hiç bir zaman yok edilememiştir. Aslında bu yeni oluşumun demokratik devrimini tamamlayamamasıyla at başı giden bir süreçtir.

1946’da çok partili demokratik sisteme geçişle din eğitimi taleplerinin de arttığını ve daha kolay dile getirildiğini görüyoruz. Cumhuriyet Halk Partisi içerisindeki bazı milletvekilleri de din eğitimine olan isteği açıkça belirtmişlerdir. 1948’te Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde okullarda din dersleri meselesi tartışılmış ve ilkokul 4 - 5. sınıflara normal okul saatleri dışında isteğe bağlı din dersi verilmesi kararlaştırılmıştır.

TBMM’de yaşanan tartışmalarda ortaya çıkan din derslerine programı içerisinde yer verilmesi gerekçeleri oldukça dikkat çekicidir. Bazıları şöyledir: Çocukların büyüklere karşı saygı göstermemesi, Komünizm’e karşı dinin gücünden yararlanma, dinin Türk Kültürü’nün önemli bir unsuru olması, ölen yakınlarının arkasından gençlerin Kur’an okuyamıyor olması vb...

Görüldüğü gibi bu gerekçeler dini bir gerekçe olmaktan çok sosyolojiktirler. ‘Demokrasiye geçiş, Laiklik yorumunda din lehine esneklik’ gibi birtakım nedenlere bağlı olarak CHP iktidarının son yıllarında Ankara Üniversitesi’nde bir İlahiyat Fakültesi, 1947 yılında da İmam-Hatip Kursları açılmıştır.

1. Menderes Hükümeti döneminde (22.05.1950-08.03.1951) DP’nin eğitim-kültür konularındaki hazırlık ve alt yapı çalışmalarının temelleri atılmıştır. Yeni okul açmaktan çok mevcut okulların bakım ve onarımı yapılmış, okullarda din -1949'da olduğu gibi- yalnızca velilerin izni ile değil, program dahilinde bir ders olarak okutulmaya başlanmıştır. Son CHP Hükümeti olan Şemsettin Günaltay Hükümeti döneminden itibaren vatandaşın vicdan hürriyeti ve bunun savunumu daha sık dile getirilir olmuştu. 1949’dan sonra ilkokulların dört ve beşinci sınıfları için din dersleri program dışı ve velilerin isteklerine bağlı olarak okutulmaya başlandı.

III. Menderes Hükümeti döneminde (15.05.1954–30.11.1955) bu döneme kadar yürütülen çalışmaların değerlendirilmesi yapıldı. Liseler tekrar üç yıla indirildi; İmam - Hatiplerin lise bölümü ile birlikte yabancı dil eğitimi veren kolejler açıldı. Daha önceki DP Hükümet programlarında yer alan “Milli karakter ve ananelere göre manevi ve insani değerleri teçhiz etme” ifadesi bu dönemde yalnızca “Manevi değerleri teçhiz etme” şeklinde değiştirildi.

IV. Menderes Hükümeti döneminde (30.11.1955-01.11.1957) daha önce programda
alınan kararların hepsi uygulanmaya konmasa da kısmen hedeflere ulaşıldığı açıklandı. Din dersleri liselerde de okutulmaya başlandı.

27.11.1950’de Hamdi Akseki tarafından yazılıp Bakanlık tarafından bastırılmış olan ‘Eğitmenli İlkokulların Son Sınıflarına Mahsus Din Dersleri’ adlı eserin Tarım-İş derslerinden birer saat ayrılmak suretiyle okutulması kararı alındı.

Milli Eğitim Bakanı Tevfik İleri 1959 yılında İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü’nün açılış konuşmasında 1951-52 ders yılında açılmış olan İmam-Hatip Okulları üzerinde özellikle durdu. Bu oluşumların kuruluş amacını “...milletimizin muhtaç olduğu münevver din adamlarını yetiştirmek” şeklinde belirtti. Aynı konuşmada İleri “Dinin manii terakki olduğu iddiası çok medeni olduğu halde çok dindar olan milletlerle ve bizzat kendi milli tarihimizle fiilen reddedilmiş bulunmaktadır. İslam dinine mensup bir kısım cemiyetlerdeki bugünkü geriliğe bakarak dinlerin en mütekamili olan İslamiyet’i medeniyete zıt ve mani göstermek ise en büyük haksızlıktır ve derin bir hatadır!” diyerek bir çok din adamının ve peygamberin sözlerinden örneklerle geri kalmışlığın nedeninin İslamiyet'te aranmaması gerektiğini vurguladı.

1960 Darbesi’nden sonraki 9 İnönü Hükümeti’nin Eğitim Bakanı Öktem din eğitimine karşı olmadıklarını; en ileri, okumuş adamların, orta öğretim ve yüksek öğrenim görmüş olan toplumların bile dinin getirdiği moral gücüne gereksinimi olduğunu; özellikle %95'i Müslüman olan Türkiye’de din eğitimi verilmesi gerektiğini belirterek İmam - Hatip Okulları’nı meslek okulları kapsamında değerlendirdi.

Demirel Hükümetleri döneminde diğer hükümet programlarından farklı olarak Laiklik kavramı üzerinde daha fazla durulmasına karşın Laikliğin vatandaşın dini gereksinimlerini baskı altında tutan; din ve ibadet özgürlüğünü, din eğitimini kısıtlayan bir çerçeve içinde düşünülmesinin olanaksız olduğu ve ülkede manevi inanç gereksinimini karşılayacak şekilde din eğitimine önem verileceği vurgulandı. Ayrıca 633 Sayılı Diyanet İşleri Kanunu Milli Eğitim Politikası’nın içinde açıklanıp bu oluşuma yeni ve gerçek bir kimlik verileceği ve din görevlilerinin her türlü sıkıntılarına son verilmesi için uygulamada güçlük çıkaran kanun hükümlerinin değiştirileceği ayrıntılı olarak belirtildi. Vakıf ve hayır kurumları gibi kurumların kurulması ve geliştirilmesi için vatandaşların teşvik edileceği; bu kurumların eğitim olanağı bulamayan öğrencilere yardım edilmesinde desteklerinin beklendiği; bu kurumların açılmasına ve okul, pansiyon gibi halk desteği gerektiren girişimlere Bakanlıkça destek verileceği açıklandı ( 1. Demirel Hükümeti Programı )

Bakan Orhan Dengiz orta dereceli her türlü mesleki ve teknik okulu ayrıca İmam-Hatip Okulları’nı da geliştirmek ve mezunlarına yüksek öğrenim olanaklarını açmak ve orta öğretimde milli bir standart sağlamak amacıyla öğretim sistemiyle ilgili çalışmalara hız vereceklerini konuşmasında belirtti.

II. Demirel Hükümeti beş ay iktidar partisi olarak görev yaptı ve hükümet programında din ve vicdan hürriyeti üzerinde oldukça fazla durdu. Bu dönemde İmam-Hatip Liseleri’nin ıslah edilmesi ile din adamlarının günün koşullarına uygun ‘adil ücret’ almaları gerektiği belirtildi. Aynı hükümet programında her alanda kalkınma halinde bulunan ülkede maddi kalkınmanın yanı sıra manevi inanç gereksinimini karşılayacak, modern hayatın şartlarına uygun, iyi eğitim görmüş din adamlarının yetiştirilmesi planlandı.

Erbakan’la koalisyon olan 1. Ecevit Hükümeti’nin programında Diyanet İşleri Başkanlığı'nın her türlü siyasi düşüncelerin üstünde tutulacağı ve yüksek manevi değerleri göz önünde bulunduracağı belirtilerek din görevlilerinin toplumdaki manevi yeri ve değeri dikkate alınarak ekonomik ve sosyal kalkınmada kendilerinden yararlanılacağı, din görevlilerinin demokratik düşünce ve inanç özgürlüğü çerçevesinde sürekli eğitimden yararlanmalarının sağlanacağı hükümet programında yer aldı. CHP-MSP Koalisyonu döneminde ortaokul ve liselere zorunlu ‘Ahlâk Bilgisi’ dersi konuldu. Bu arada Yüksek İslam Enstitüleri’nin sayıları artırılarak 9’a çıkarıldı.

2. MC Hükümeti döneminden itibaren İmam-Hatip Liseleri’nin diğer orta öğretim kurumları ile eşit statüye sahip olabilmesi için gerekli çalışmalar başlatıldı ve kısa süre iktidarda bulunmaları nedeniyle kısmen uygulamaya konuldu. 2. MC Hükümeti döneminde bakanlığa yapılan şikayetler doğrultusunda ibadet eden öğrencilere anayasanın 19. maddesi ile güvence altına alınan din ve vicdan özgürlüğü çerçevesinde okul idareleri tarafından gerekli kolaylıkların gösterilmesi istendi.

12 Eylül 1980 öncesi okullarda seçmeli din dersi ve zorunlu ahlâk dersi verilmektedir. İmam-Hatip Liseleri’nin sayıları artmıştır ve üniversiteye girmede diğer lise mezunları ile eşit konuma sahiptirler. 1 İlahiyat Fakültesi, 1 İslami İlimler Fakültesi ve 9 Yüksek İslam Enstitüsü mevcuttur.

12 Eylül 1980 Darbesi sonrası oluşan askeri yönetim din eğitimi açısından önemli kararlar almıştır. Okullarda seçmeli din dersi ve zorunlu ahlâk bilgisi derlerinin uzun tartışmalar sonrası birleştirilerek ilk ve orta dereceli okullarda “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi” adıyla zorunlu olarak okutulması öngörülmüştür. Ayrıca okullarda din dersinin yerini belirten bu düzenleme 1982 Anayasası’nın 24. maddesinde de zikredilmiştir. Diğer bir ifade ile din dersi en üst düzey hukuki metin olan anayasaya konularak zorunlu hale getirilmiştir. Aynı dönemde YÖK Yasası ile birlikte 1 Yüksek İslam Enstitüsü kapatılıp diğer 8 Yüksek İslam Enstitüsü bulundukları illerdeki üniversitelere bağlanmış ve İlahiyat Fakültesi haline dönüştürülmüştür.

1980 öncesi Yüksek İslam Enstitüleri’ni akademi haline getirmek için yaptığı mücadele göz önüne alınacak olursa bunun yüksek din öğretimi açısından önemli bir gelişme olduğu rahatlıkla söylenebilir. Çünkü Yüksek İslam Enstitüleri’nde lisans üstü eğitim yapılamıyordu ve mezunların diğer fakültelerde yüksek lisans ve doktora yapma hakkı bulunmamaktaydı.

1992’de Türkiye’de yeni kurulan üniversiteler bünyesinde İlahiyat Fakülteleri’nin
açılması ile birlikte sayı 21’e yükselmiştir. 28 Şubat süreci ile birlikte özellikle mesleki din eğitimi alanında elde edilen gelişmelerde bir gerilemenin olduğu gözlenmektedir. 1997’de ilköğretimin kesintisiz olarak 8 yıla çıkarılması ve meslek liselerine ve dolayısıyla İmam-Hatip Liseleri’ne üniversiteye girişte normal liselerden farklı katsayı uygulanması bu okullara olan talebin keskin bir şekilde azalmasına neden olmuştur. Ayrıca son yıllarda İlahiyat Fakülteleri’ne verilen kontenjanın oldukça düştüğü de bilinmektedir. Bugün Türkiye'de 23 İlahiyat Fakültesi bulunmaktadır.

Görüldüğü gibi Cumhuriyet’in kuruluşundan itibaren ciddi bir Laiklik savaşımı verilmektedir. Dinci ve gerici cephe yıllardır adım adım Laikliğin içini oymaya çalışmakta ve bunda başarılı olmaktadır. Anlaşıldığı gibi Türkiye’nin anti-laiklik serüveni din eğitiminin yaygınlaştırılması ile paralel yol almaktadır.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 1. Protokolü’nün 2. Maddesi şöyledir:
“Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz. Devlet eğitim ve öğretim alanında yükleneceği görevlerin yerine getirilmesinde ana ve babanın, bu eğitim ve öğretimin kendi dini ve felsefi inançlarına göre yapılması haklarına saygı gösterir.”

Türkiye bu protokolün altına imza atmıştır ve bu ülkede çocuklarını sünni inançlara göre okutmak istemeyen veliler de bulunmaktadır. Hatta kısıtlı da olsa bir kısmı çocuklarına hiç bir dini inancın zerk edilmesini istememektedir. Devletlerin dininin olamayacağı gerçeğini kabul ediyorsak okullardaki din eğitimini zorunlu olmaktan çıkarmalı ve inanç hürriyetini kişilerin özgün iradesine bırakmalıyız.